Recherche

13/03/2023 Naar aanleiding van de Internationale Dag van de Rechten van de Vrouw (8 maart) positioneert het H.U.B (academisch ziekenhuis Brussel, koepel van Erasmeziekenhuis, Jules Bordet Instituut en Kinderziekenhuis) zich – als centrum voor uitmuntendheid in de zorg en als werkplek – rond het thema van gynaecologische en verloskundige gewelddadigheid tegenover vrouwen. Dit geweld is een realiteit. Het bestaat en het vindt plaats, al dan niet bedoeld. Wij moeten de kwaal kunnen benoemen en de geneeskunde blijven ontwikkelen aan de hand van ervaringen van patiënten.    Anne Delbaere, Clotilde Lamy, Isaline Gonze, Anne Holoye, Maxime Fastrez & Philippe Simon   De medicalisering van de bevalling, in combinatie met de vooruitgang in de medische zorg, betekende een reusachtige stap om zowel de moeder- en kindersterfte als de bevallingsgerelateerde complicaties aanzienlijk terug te dringen. Een en ander ging gepaard met nieuwe medische technieken, handelingen en benaderingen (episiotomie, keizersnede, …) die bij de patiënte erg gewelddadig kunnen overkomen en tot een negatieve perceptie van de bevalling kunnen leiden. Vaak worden deze ingrepen te snel uitgevoerd en zouden ze zelfs vermeden kunnen worden. De WGO waarschuwt voor een buitensporig gebruik van deze praktijken en pleit voor een maximaal “positieve bevallingservaring”. Het medische team, de structuur en de instelling maken integraal deel uit van deze ervaring.  De praktijken in de gynaecologie en de verloskunde evolueren door de tijd. Vanuit het standpunt van het medisch korps worden gangbare praktijken van enkele decennia geleden vandaag nauwelijks nog gebruikt. Met de evolutie van de wetenschappelijke kennis wordt de gynaecologische en verloskundige geneeskunde steeds nauwkeuriger en persoonlijker. Wat de patiëntes aangaat, is de mondigheid toegenomen: vrouwen durven steeds meer hun gewaarwordingen te uiten. Gezien de ervaring van zorgverleners én patiënten worden de handelingen van indertijd, zoals systematisch vaginaal toucher, vandaag niet meer toegepast. Niets is voor altijd: de geneeskunde zal zich blijven ontwikkelen. Er wordt steeds meer informatie uitgewisseld tussen vrouwen, of tussen vrouwen en zorgverleners, en dit zal leiden tot nog beter begrip van de uiteenlopende gevoelens van elke patiënte.   Dialoog, wederzijds respect en vertrouwen tussen de zorgverlener en de vrouw vormen de basis voor respectvolle verzorging volgens haar behoeften. In onze instellingen zijn patiënten actieve partners in hun eigen zorg, zowel wat het ouderschapsproject aangaat als wat betreft het geboorteplan of de keuze tussen meerdere therapeutische opties voor diverse gynaecologische pathologieën. Dankzij deze dialoog spelen onze patiëntes een steeds belangrijkere rol bij de keuze van de behandelingen die ze zullen ondergaan. De diverse klinieken en de functionele eenheid van de afdeling zijn verankerd in een aanpak van integratie van menselijke aspecten en respect voor patiënten. Overleg is essentieel. Dit vloeit voort uit de vaste wil van beide partijen om samen vooruitgang te boeken in deze levensprojecten.   Gezien de humanistische waarden van onze instellingen verbinden wij ons ertoe om de gynaecologen, verloskundigen, vroedvrouwen en verpleegkundigen van morgen op te leiden met oog voor deze bijzondere aandacht voor de relatie tussen zorgverleners en patiënten, voor communicatie, voor het concept ‘geïnformeerde toestemming’ en voor de bevordering van de menselijke benadering in de zorg. De opleiding van de zorgverleners overschrijdt de grenzen van het ziekenhuis. Daarom steunen wij ook de beroepsverenigingen die bijdragen tot de algemene evolutie van hun beroep door het delen van expertise. Wij moedigen de patiëntes aan om na te denken over hun geboorteplan. Wij bespreken alle cases dagelijks in team om de delicate situaties te analyseren, vooral wat betreft noodingrepen of moeilijke ervaringen tijdens consultaties of tijdens technische procedures. De instemming van de patiëntes is voor ons een concept van het hoogste belang.  Wij vinden het belangrijk om met de patiënte haar ervaringen en gevoelens te bespreken, en samen zo goed mogelijk te anticiperen op situaties die zich kunnen voordoen (zelfs de meest ernstige), en hoe we in die gevallen zullen reageren. We voeren deze gesprekken welwillend en transparant. We moedigen elke arts en elke zorgverlener aan om hun tijd te nemen om naar elke patiënte te luisteren.    Vrouwenrechten, dat betekent ook het recht op een gynaecologische en verloskundige zorg waarbij met respect geluisterd wordt naar fysieke en psychologische behoeften. Voor vrouwen betekent het ook zo goed mogelijk voor zichzelf te zorgen, hun gynaecologische gezondheid op te volgen en keuzes te maken waar ze volledig achter staan, bijvoorbeeld inzake moederschap, weigering van moederschap, of anticonceptie. Dialoog is een proces in twee richtingen, de combinatie van de ervaringen van zorgverlener en patiënte, om tot een partnerschap te komen waaruit de best mogelijke zorg voortvloeit, met respect voor de autonomie van de patiënte in haar beslissingen.  

Onze rol Endocrinologie is de medische specialisatie rond de hormonen die worden afgescheiden door diverse endocriene klieren: de hypofyse, de schildklier, de bijschildklieren, de bijnieren, de pancreas (alvleesklier), de eierstokken en de teelballen. Aandoeningen van de endocriene klieren zijn dus ofwel hormonale stoornissen (buitensporige of veeleer onvoldoende productie van een of meer hormonen), ofwel tumoren (meestal goedaardig).  Image Image Image Image We proberen altijd om elke patiënt een optimale behandeling aan te bieden. Daartoe werken we nauw samen met vele medische en chirurgische specialisaties. Prof Bernard Corvilain directeur van de dienst Endocrinologie in het Erasmeziekenhuis. Onze specialisaties De dienst Endocrinologie van het Erasmeziekenhuis biedt algemene en gespecialiseerde consultaties, afhankelijk van de betrokken klier: De diabeteskliniekAandoeningen van de schildklier zoals de hyper- en de hypothyroïden, struma (‘krop’) en schildklierknobbels (cf. Focus). Bij schildklierkanker wordt voor de behandeling overlegd met de artsen-specialisten van het Jules Bordet Instituut.  Aandoeningen van de hypofyse betreffen meestal adenomen (tumoren) die te veel hormonen kunnen afscheiden en/of de goede werking van de klier kunnen verstoren, of kunnen leiden tot samendrukking van omliggende anatomische structuren. De behandeling hiervan situeert zich soms op het domein van de neurochirurgie.  Aandoeningen van de bijnieren: bijnierinsufficiëntie (ziekte van Addison, congenitale hyperplasie van de bijnieren), syndromen van hyperafscheidingen van corticosteroïden (syndroom van Cushing, hyperandrogenisme), tumoren van het bijniermerg, enz. Bij kwaadaardige tumoren wordt een multidisciplinaire benadering opgezet in overleg met de specialisten van het Jules Bordet Instituut.  Hyperandrogenismen, vaak gekoppeld aan polycystisch ovariumsyndroom (PCOS), worden behandeld in overleg met de gynaecologen en dermatologen van het H.U.B. Pathologieën van het fosfocalcisch metabolisme. De behandeling van hyper- en hypocalciëmieën (en hun eventuele gevolgen voor het skelet en voor de nieren) verloopt in samenwerking met de reumatologen en de nefrologen van het H.U.B. Hypogonadisme bij mannen en bij vrouwen: de syndromen van Turner, Klinefelter en andere worden behandeld in samenwerking met de gynaecologen en urologen van het H.U.B.  De transitieconsultatie betreft jongvolwassenen met een endocriene pathologie die begonnen is in de kindertijd. Deze consultatie garandeert de voortzetting van een optimale follow-up op volwassen leeftijd. Een endocrinoloog van het Erasmeziekenhuis ontmoet de jonge patiënt (en de ouders) én de pediater-endocrinoloog van het HUDERF vooraleer over te stappen naar de endocrinologie voor volwassenen in het Erasmeziekenhuis.  De diensten Endocrinologie van het Erasmeziekenhuis en het HUDERF genieten erkenning als Europees expertisecentrum voor de behandeling van zeldzame endocriene aandoeningen, soms van genetische oorsprong.  Onze team Image Onze artsen specialisten Focus De diagnose-eenheid voor (para)schildklierknobbels biedt een wekelijkse consultatie in samenwerking tussen de artsen-specialisten endocrinologie, radiologie en nucleaire geneeskunde. De patiënten ontmoeten al deze specialisten in beurtrol, op eenzelfde plaats, op een halve dag tijd, voor de actualisering van de diagnose (echografie, scintigrafie en/of botdensitometrie) en een therapeutisch voorstel.   Onderzoek De kliniek voor diabetes- en obesitasonderzoek, onder leiding van prof. Miriam Cnop, superviseert meerdere projecten van fundamenteel, translationeel en klinisch onderzoek voor de diverse diabetestypes.  

Wat is endometriose? Het endometrium is een weefsel dat de bekleding vormt van de baarmoederholte waar een eventueel embryo wordt opgevangen. Tijdens de menstruatie wordt deze holte geledigd. Soms kan endometriumachtig weefsel echter tot buiten de baarmoederholte migreren: naar de eierstokken, naar de rectovaginale zone, de blaas, de ingewanden, … We spreken dan van endometriose.   Sommige patiënten ervaren helemaal geen symptomen, maar de meesten hebben pijn tot hevige pijn in de (onder)buik: pijn tijdens of buiten de menstruatie, tijdens de seksuele gemeenschap, buikpijn, pijn in de blaas, … Endometriose kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen, chronische vermoeidheid, verslaving aan pijnstillers, school- of werkverlet, ... Deze pathologie kan ook belangrijk psychisch lijden veroorzaken, vooral wanneer patiënten jarenlang tevergeefs op diverse plaatsen te rade gaan, maar blijven lijden totdat een correcte diagnose en behandeling volgen.    Behandeling De Endometriosekliniek van het H.U.B biedt een globale en multidisciplinaire benadering.  De eerste raadpleging: samen met je gynaecoloog stel je eerst een overzicht op van je symptomen, antecedenten en eventuele behandelingen (inclusief anticonceptiva). Daarna voert de arts een nauwgezet gynaecologisch klinisch onderzoek uit, gevolgd door een endovaginale echografie.   De aanvullende onderzoeken: de gynaecoloog kan ook een MRI-scan van het bekken voorschrijven (MRI = beeldvorming via magnetische resonantie). Een MRI en een endovaginale echografie tonen helaas niet altijd alles. Soms is ook een laparoscopie nodig. Dit is een diagnostische én therapeutische chirurgische ingreep waarbij een kleine camera en kleine chirurgische instrumenten via incisies van 1 cm in de buik worden ingebracht. Endometrioselaesies die hierbij worden gevonden, worden meteen verwijderd of vernietigd.   Medische behandelingen zijn meestal de eerste therapeutische optie. Het komt erop aan je menstruatiecyclus tijdelijk te pauzeren met behulp van een hormonale contraceptie die wordt gekozen volgens je profiel en je voorkeuren.  De chirurgische behandeling omvat het ‘verbranden’ of verwijderen van de endometrioselaesies, en dit via de klassieke mini-invasieve ingreep (laparoscopie) of met de robot (cf. Focus). Overige behandelingen: de Endometriosekliniek biedt ook psychologische en seksuologische consultaties aan om je te helpen omgaan met de mogelijke impact van de endometriose op je mentale gezondheid en/of je intimiteit. Er worden voorts ook shiatsusessies (therapeutische massagetechniek) aangeboden.   De Endometriosekliniek werkt onder meer samen met de Vruchtbaarheidskliniek, de dienst Medische beeldvorming en het multidisciplinaire H.U.B-centrum voor evaluatie en behandeling van Pijn. Advies De symptomen van endometriose kunnen gemilderd worden door bepaalde wijzigingen in de levenswijze. Zo wordt aangeraden:    geregelde fysieke bewegingen en oefeningen;  Kies voor een gevarieerd en evenwichtig dieet, rijk aan planten (fruit, groenten, granen en zaden) en zonder overtollige dierlijke producten (matige consumptie van vlees en dierlijke vetten).   In het geval van geassocieerde spijsverteringssymptomen moet het dieet worden aangepast om de buikpijn te helpen beheersen en het spijsverteringscomfort te verbeteren; een correct gebruik van pijnstillers, met een gepaste dosering en op de juiste momenten.   Focus De Endometriosekliniek van het H.U.B beschikt over een Da Vinci®-robot met dubbele console. Hiermee kunnen moeilijk bereikbare laesies toch aangepakt worden en kan ook vierhandig geopereerd worden. Afhankelijk van de ligging van de endometrioseletsels opereert de gynaecoloog dan samen met de uroloog of met de specialist inzake digestieve chirurgie.  Onderzoek De Endometriosekliniek van het H.U.B neemt deel aan klinische proeven om nieuwe behandelingen op te sporen, en aan fundamenteel onderzoek: projecten die een beter inzicht trachten te verwerven in mogelijke oorzaken van de ziekte (met name het milieu).  

Maart is de maand van de endometriosesensibilisering. Het Academisch Ziekenhuis Brussel grijpt deze gelegenheid aan om in te gaan op het vraagstuk van vruchtbaarheid bij patiënten met die ziekte. Ontdek het interview met prof. Maxime Fastrez, directeur van de Endometriosekliniek van het H.U.B., en dr. Catherine Houba, directrice van de Vruchtbaarheidskliniek van het H.U.B. Wat is endometriose?Endometriose is een aandoening die gedefinieerd wordt door de groei van baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoederholte. Ze kan volledig asymptomatisch zijn. Wanneer de aandoening zich openbaart, veroorzaakt ze met name bekkenpijn, soms vooral tijdens de menstruatie. Bij sommige patiënten kan endometriose de vruchtbaarheid verminderen. Naar schatting is 30-50% van de vrouwen met endometriose subfertiel.  Image Hoe kan deze ziekte onvruchtbaarheid veroorzaken?Er zijn verschillende redenen waarom endometriose een vrouw subfertiel kan maken.Eerst en vooral is het een sterk inflammatoire aandoening die verklevingen veroorzaakt in de bekkenholte, tussen de inwendige geslachtsorganen. Die verklevingen leiden tot afwijkingen in het transport en het ontmoeten van de geslachtscellen en vervolgens in het transport van de embryo's. De tweede reden heeft te maken met het feit dat de ontsteking die wordt veroorzaakt door de endometriose de bekkenomgeving waarin de geslachtscellen en embryo's zich bevinden toxisch maakt. Die toxiciteit heeft een impact op hun kwaliteit en aantal, zelfs als er geen mechanisch probleem is.  De derde reden is een moeilijke innesteling van het embryo door een disfunctioneel baarmoederslijmvlies. Tot slot zien we dat patiënten met endometriose op dezelfde leeftijd een lagere eicelvoorraad hebben dan patiënten zonder de ziekte.Eerst en vooral is het belangrijk om de vruchtbaarheid te bepalen. Dat is de tijd die nodig is om zwanger te worden.Bij endometriosepatiënten duurt het soms langer, zijn er meer cycli nodig, om zwanger te worden. Als men na een jaar proberen nog steeds niet zwanger is, moet er aan subfertiliteit worden gedacht. Een andere factor die de vruchtbaarheid van patiënten met endometriose beïnvloedt, is de pijn die ze kunnen ervaren bij penetratie. Als de patiënte pijn heeft, zal het koppel minder vaak volledige geslachtsgemeenschap hebben. Dat verkleint ook de kans dat de geslachtsgemeenschap op het juiste moment plaatsvindt, namelijk tijdens de ovulatie. Image Welke preventieve maatregelen kunnen worden genomen om endometriosepatiënten met een kinderwens te begeleiden?Wanneer de diagnose endometriose is bevestigd, kan aan de patiënten een geneesmiddelenbehandeling worden voorgesteld om te voorkomen dat de ziekte zich ontwikkelt en de eierstokken en baarmoeder 'beschadigt'. Patiënten met een kinderwens die weten dat ze endometriose hebben, kunnen best zo vroeg mogelijk aan kinderen beginnenLeeftijd is een belangrijke risicofactor voor subfertiliteit, dus hoe vroeger een patiënte probeert zwanger te worden, hoe groter haar kansen. Voor patiënten die kinderen willen maar nog willen of moeten wachten, is het natuurlijk mogelijk om hun vruchtbaarheid te behouden door eicellen in te vriezen voor ze 38 zijn.Het is heel belangrijk dat patiënten goed geïnformeerd worden over subfertiliteit, over de redenen waarom endometriose sommige patiënten subfertiel kan maken en ook over de behandelingsmogelijkheden die er zijn. Tegenwoordig is de behandeling van patiënten met endometriose hypergepersonaliseerd in functie van hun situatie en behoeften  Image Welke behandelingsmogelijkheden zijn er bij het H.U.B. voor patiënten met endometriose en onvruchtbaarheidsproblemen? Soms kan een operatie worden voorgesteld om de vruchtbaarheid te verbeteren. Door alle endometrioseletsels weg te halen, kan de spontane vruchtbaarheid worden hersteld. Voor patiënten die zich laten opereren, wordt voor en na de ingreep een multidisciplinair overleg gehouden om een plan op te stellen waarbij de patiënte meestal eerst 6 maanden probeert spontaan zwanger te worden, indien nodig gevolgd door MBV-behandelingen. Natuurlijk wordt de behandeling in elke fase van het zorgtraject besproken en aangepast in functie van de situatie van de patiënte. Als een operatie niet geïndiceerd is, wordt voor ernstige endometriose meteen in-vitrofertilisatie (IVF) voorgesteld.In het algemeen wordt aangeraden om niet langer dan een jaar spontane conceptie na te streven. De endometrioseletsels kunnen namelijk verergeren omdat elke spontane cyclus ze voedt. Een jaar is een goed compromis tussen op natuurlijke wijze zwanger proberen te worden en de endometriose niet de overhand te laten nemen. Image Welke boodschap willen jullie meegeven aan de patiënten? De huisartsen? De gynaecologen?Als een patiënte weet dat ze endometriose heeft en een kinderwens heeft, is het aan te raden dat ze zo snel mogelijk probeert zwanger te worden en een specialist raadpleegt als ze na zes maanden proberen niet zwanger is, ook al zal ze het dan nog enkele maanden op natuurlijke wijze moeten proberen voordat ze met een behandeling begint! We zien helaas dat patiënten tot twee jaar wachten voordat ze een arts raadplegen, terwijl ondertussen hun endometriose is blijven groeien.Patiënten jonger dan 40 jaar behalen in het algemeen goede resultaten met IVF. Na de leeftijd van 40 jaar daalt hun kans op een zwangerschap nog sterker omdat hun eicelvoorraad is aangetast door de endometriose en de chirurgische behandelingen. We moeten gynaecologen ook duidelijk maken dat ze moeten proberen te vermijden om patiënten die nog geen kind hebben gekregen te opereren.De eerste stap moet zijn om de patiënte gerust te stellenHet is niet omdat een vrouw endometriose heeft, dat ze per se vruchtbaarheidsproblemen zal hebben. We moeten de patiënten en koppels niet te bang maken! Wel moeten we hen duidelijk maken hoe belangrijk het is om geen jaren te wachten om een specialist te raadplegen als het niet lukt om spontaan zwanger te worden. De tijd is helaas hun vijand. Zwangerschap (en borstvoeding voor de vrouwen die daarvoor kiezen) blijft trouwens de beste behandeling voor endometriose, want een zwangerschap is een lange periode zonder menstruatie en dus zonder stimulatie van de ziekte!Het is ook heel belangrijk om te onthouden dat er niet één endometriose is, maar een heel endometriosespectrum, en dat er niet noodzakelijk een verband is tussen de intensiteit van de symptomen van de ziekte en onvruchtbaarheid. Endometriose is een zeer heterogene ziekte. De meerderheid van de patiënten zal geen problemen hebben om zwanger te worden, want de vruchtbaarheid van de patiënte hangt ook af van die van haar partner. Bovendien zijn levensstijl, roken en overgewicht even belangrijke risicofactoren voor subfertiliteit als endometrioseEndometriosepatiënten die moeilijk zwanger worden, zien zichzelf vaak als HET probleem, ook al is deze ziekte slechts een van de vele factoren die de vruchtbaarheid van een koppel kunnen beïnvloeden. Soms wordt bij MBV ontdekt dat het subfertiliteitsprobleem bij de partner zit, en niet bij de patiënte. Nuttige bronnen en links over endometriose en vruchtbaarheid [FICHE] Symptomen en behandeling van endometriose [Website] Toi Mon Endo, De Belgische vereniging, expert in endometriose [WEBSITE] Informatiewebsite over vruchtbaarheid en educatieve hulpmiddelen voor… Prof. Maxime FastrezDirecteur van de EndometriosekliniekDr. Catherine HoubaDirectrice van de Vruchtbaarheidskliniek

Maart is de maand van bewustwording rond endometriose. Ter gelegenheid hiervan lanceert het H.U.B een nieuwe campagne met tal van activiteiten om het publiek en zorgprofessionals te informeren en te betrekken bij de diagnose en behandeling van deze ziekte. Image Endometriose zonder filter: wat men gelooft, wat men weet, wat men bewijst Endometriose is een chronische aandoening die 1 op 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd treft. Toch blijft het grotendeels onbekend en wordt het vaak te laat gediagnosticeerd, omdat de symptomen soms verkeerd worden begrepen of gebagatelliseerd.De campagne “Endometriose zonder filter” helpt mythes, kennis en wetenschappelijke bewijzen te scheiden om deze aandoening en de impact ervan op het leven van vrouwen beter te begrijpen. Wat je kunt ontdekken met de teams van de Endometriosekliniek van het H.U.B:Wat men gelooft: bestaande ideeën en valse overtuigingen over endometrioseWat men weet: betrouwbare feiten en gegevens om het brede publiek en zorgverleners beter te informerenWat men bewijst: onderzoek en wetenschappelijke vooruitgang voor betere diagnose en effectieve begeleidingNeem deel aan onze activiteitenInformatieve stand, workshops voor patiënten en zorgverleners, lezingen en educatieve middelen: elke activiteit helpt u endometriose beter te begrijpen, patiënten te ondersteunen en dagelijks bij te dragen aan de gezondheid van vrouwen. Image L'endometriose zonder filter: het programma van het H.U.B in 2026 Donderdag 26 maart 2026 Informatieve en bewustmakende standInteractieve “waar-niet waar” spellenInformatie over endometriose en de zorg aan het H.U.BVragenlijst over menstruele gezondheidOntmoetingen en uitwisseling met leden van het team van de EndometriosekliniekWaar? Hoofdhal van het Erasmusziekenhuis – BrusselWanneer? 26/03/2026, van 10:00 tot 16:00Gratis en toegankelijk voor iedereen.  Endometriose zonder filter: de quizz Donderdag 15 oktober 2026Workshop voor patiënten en zorgverlenersHormonen: waar hebben we het precies over?3 minilezingen3 roterende thematische workshops om:Hardnekkige misvattingen over hormonale behandelingen te ontkrachten.Klinische besluitvorming te oefenen en het gepersonaliseerde karakter van behandelingen te begrijpen.Te tonen dat de keuze voor een hormonale behandeling zowel op wetenschap als op de ervaringen en voorkeuren van patiënten is gebaseerd.1 expertenpanel om alle vragen te beantwoorden die tijdens de workshops naar voren kwamen, en om de ervaringen en gevoelens van de deelneemsters met elkaar te confronteren en te bespreken.1 kleine walking dinner om het evenement in een gezellige sfeer af te sluiten :)Dit evenement biedt patiënten met endometriose de mogelijkheid om onderling ervaringen uit te wisselen, maar ook op een speelse en interactieve manier in gesprek te gaan met zorgprofessionals die gespecialiseerd zijn in de behandeling van endometriose. Na afloop van de workshops gaan de deelneemsters naar huis met een duidelijke visie en een intuïtief begrip van het gebruik van hormonale behandelingen bij de aanpak van endometriose.Waar? Jules Bordet Instituut, Meylemeerschslaan 90, 1070 Brussel, niveau -1.Wanneer? 15/10/2026, van 18.00 tot 20.30 uurGratis, plaatsen beperkt en voorbehouden aan patiënten met endometriose. Image Donderdag 10 december 2026Symposium“Endometriose centraal in een multidisciplinaire aanpak”Hoe stel je op een doeltreffende manier de diagnose endometriose? Wat is de werkelijke plaats van MRI? En vooral: hoe bouw je een efficiënt zorgtraject rond de patiënte op? Dit geaccrediteerde symposium brengt experts en clinici samen rond een uitgesproken praktische aanpak: gestructureerde klinische diagnostiek, interactieve debatten en concrete workshops om de doorverwijzing en de multidisciplinaire zorg te verbeteren. Doel: naar huis gaan met tools die onmiddellijk toepasbaar zijn in de consultatiepraktijk en de samenwerking tussen gynaecologen en huisartsen versterken om het zorgtraject van patiënten te optimaliseren.Wanneer? 10/12/2026, van 09.30 tot 15.30 uurWaar? Campus Erasme, Lenniksebaan 808, 1070 Brussel – Auditoire Mukwege (Gebouw J)Accreditatie in ethiek en economie aangevraagd.Gratis evenement, inschrijving verplicht (lunch inbegrepen).

Andere specialisten waarmee wij samenwerken Digestieve chirurgieDr Nicolas Claeys en Dr Francesco MarchegianiUrologieDr Thierry Quackels en Dr Jeanne BeirnaertGastro-EntérologiePr Hubert Louis en Pr Alia HadefiVoedingAmandine Szalai en Gabrielle BronneMedische beeldvormingDr Marieme Sy et Dr Anne MassezSexologieGéraldine Van Braekel en Clarisse Portela PsychologieAline CuvelierShiatsuPascal HaassKinésithérapieRoxane GarnirLaura MoulinOsteopatenMarie Luce Latil Pauline MetzmackerAnatomopathologiePr Jean- Christophe NoëlMultidisciplinair Centrum voor Pijn Evaluatie en BehandelingDr Nathalie Van Cutsem

Neem contact op met de Endoscopiekliniek van het H.U.B U wenst:Een afspraak maken voor een endoscopie in het Erasmeziekenhuis: rendez-vous [dot] Endoscopie [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be (rendez-vous[dot]Endoscopie[dot]erasme[at]hubruxelles[dot]be)Een afspraak maken voor een endoscopie in het Jules Bordet Instituut: accueil [dot] endoscopie [at] bordet [dot] be (accueil[dot]endoscopie[at]bordet[dot]be)De resultaten van uw endoscopie of die van uw patiënt verkrijgen in het Erasmeziekenhuis: SecMed [dot] endoscopie [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be (SecMed[dot]endoscopie[dot]erasme[at]hubruxelles[dot]be)De resultaten van uw endoscopie of die van uw patiënt verkrijgen in het Jules Bordet Instituut: micheline [dot] vion [at] hubruxelles [dot] be (micheline[dot]vion[at]hubruxelles[dot]be)Een afspraak maken voor een consultatie in het Erasmeziekenhuis: ConsGastroMed [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be Endoscopie Een minimaal invasieve techniek voor uw spijsverteringsgezondheid Endoscopie bestaat erin een diagnose te stellen en indien nodig een behandeling uit te voeren via een minimaal invasieve benadering, met behulp van instrumenten waarmee de binnenkant van het lichaam kan worden bekeken (endoscoop). Hiermee kunnen de slokdarm, de maag, de twaalfvingerige darm, de dunne darm en de dikke darm worden onderzocht. Image Image Image De veelzijdige toepassingen van endoscopie Het is mogelijk om biopsies uit te voeren, poliepen of oppervlakkige tumoren te verwijderen, bloedingen te behandelen, vernauwingen te dilateren, prothesen te plaatsen, ziekten zoals achalasie of divertikels te behandelen, precancereuze letsels te verwijderen (bijv. Barrett-slokdarm), en complicaties van cirrose te behandelen of te voorkomen (behandeling van spataders). Sommige ingrepen worden gecombineerd met radiologie of endo-echografie, waardoor men door de patiënt heen kan kijken buiten het spijsverteringsstelsel, en aandoeningen van de galwegen en pancreas kan behandelen. Om het probleem op te sporen of te behandelen De Endoscopiekliniek van het H.U.B bundelt alle disciplines die verband houden met gastro-enterologie, hepatologie, pancreatologie en digestieve oncologie, en werkt nauw samen met de dienst digestieve chirurgie. Haar missie is om elke patiënt de best mogelijke minimaal invasieve diagnostische en therapeutische optie aan te bieden, afhankelijk van zijn of haar individuele probleem. Ons zorgaanbod De Endoscopiekliniek biedt patiënten een reeks onderzoeken aan in het Erasmeziekenhuis (algemene site en dagziekenhuis) evenals in het Jules Bordet Instituut.Afhankelijk van het type onderzoek kan een sedatie of zelfs een anesthesie worden voorgesteld. Een consultatie met een arts van het team is altijd mogelijk vóór de planning van deze onderzoeken.Hieronder vindt u een (niet-exhaustieve) lijst van de belangrijkste beschikbare ingrepen:Gastroscopie (Oesofagogastroduodenoscopie): onderzoek van het bovenste spijsverteringskanaal.Colonoscopie: onderzoek van het onderste spijsverteringskanaal.Endoscopische retrograde cholangiopancreaticografie (CPRE of ERCP of CWR) ): ingreep op de galwegen of de pancreas.Echo-endoscopie (EUS): abdominale en/of thoracale exploratie met behulp van een echografiesonde die dankzij een endoscoop dicht bij het orgaan wordt gebracht.Dunne darm videocapsule: onderzoek van de dunne darm via een ingeslikte minicamera.Enteroscopie: onderzoek van de dunne darm met het oog op behandeling.Functionele onderzoeken: manometrie en pH-impedantiemetrie van de slokdarm.LeverbiopsieProctologieconsultatieVoor het maken van een afspraak met onze specialisten in de proctologie kunt u ons telefonisch contacteren op +32 (0)2 555 32 92 of per e-mail via rendez-vous [dot] Endoscopie [dot] erasme [at] hurbuxelles [dot] beEen reeks andere ingrepen is beschikbaar en wordt geval per geval besproken na beoordeling door een lid van het gastro-enterologieteam:Mucosectomie (EMR) en submucosale dissectie (ESD): resectie van oppervlakkige tumoren (slokdarm, maag, duodenum, colon en rectum).Cholangioscopie (retrograde of percutaan): visualisatie van de galwegen van binnenuit; biopsie van vernauwingen / vernietiging van stenen.Percutane cholangiografie (CTH): toegang tot en behandeling van galwegziekten via de huid wanneer CPRE niet mogelijk is.Cystogastrostomie: drainage van collecties of abcessen onder echo-endoscopie.Hepatico-gastrostomie / cholecysto-bulbostomie: drainage van de galwegen tussen de linkerlever en de maag wanneer CPRE niet mogelijk is / drainage van de galblaas (cholecystitis) onder echo-endoscopie.Gastro-jejunostomie: verbinding tussen maag en jejunum via een prothese onder echo-endoscopie wanneer het duodenum afgesloten is.Extracorporale lithotripsie (ESWL): verbrijzeling van pancreasstenen met schokgolven (behandeling van chronische pancreatitis).Behandeling van Zenker-divertikel.POEM (orale oesofageale myotomie) voor de behandeling van achalasie.G-POEM: endoscopische myotomie voor de behandeling van gastroparese.Radiofrequentie: thermische vernietiging van dysplasie (Barrett-slokdarm) of, onder echo-endoscopie, van kleine pancreastumoren.TIPS: transjugulaire intrahepatische portosystemische shunt; vasculaire prothese om problemen door portale hypertensie te verhelpen.Behandeling van vernauwingen van het spijsverteringskanaal via endoscopische dilatatie.Plaatsing van prothesen of stent (slokdarm-, oeso-gastrische, duodenale, colische) om vernauwingen of fistels te behandelen.Behandeling van obesitas: intragastrische ballon, endoscopische gastroplastie.Behandeling van chirurgische complicaties via endoscopische weg Ons team van specialisten Prof. Arnaud LEMMERS, Directeur van de EndoscopiekliniekDirecteur van de kliniek voor digestieve endoscopie van het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B)Gastro-enteroloog, gespecialiseerd in interventionele endoscopieDienst Gastro-enterologie, ErasmeziekenhuisProf. Arnaud Lemmers is gespecialiseerd in interventionele endoscopie (hepato-bilio-pancreatische endotherapie, endoscopische resectie van tumoren en poliepen, behandeling van dysplasie en Barrett-slokdarm, behandeling van vernauwingen, fistels, achalasie en Zenker-divertikels).Na zijn klinische en endoscopische opleiding binnen het team van Prof. Jacques Devière in het Erasmeziekenhuis, verbleef hij in 2015 in Tokio om bij Prof. Yahagi de techniek van endoscopische submucosale dissectie aan te leren. Zijn onderzoek en dat van zijn team bestrijkt alle aspecten van de endoscopie, met als doel de verdere ontwikkeling van minimaal invasieve behandelingen voor patiënten. Hij werd verkozen tot voorzitter van de Belgische Vereniging voor Digestieve Endoscopie (BSGIE) voor de periode 2021–2024.Bekijk de publicaties van Prof. Lemmers Afspraak maken Image Lid van het medisch team van de Endoscopiekliniek Dienstleden:Prof. Arnaud LemmersProf. Sara Teles de CamposProf. Marianna ArvanitakisDr. Michael FernandezConsultants:Prof. Jacques DevièreProf. Pierre EisendrathProf. Vincent HubertyDr. Sohaib OuazzaniDr. Mariana Figueiredo FerreiraAl deze artsen zijn gespecialiseerd in diagnostische en therapeutische endoscopie. Leden van de afdeling Gastro-Enterologie AfdelingshoofdenProf. Christophe MorenoProf. Jean-Luc Van LaethemKliniek voor Pancreatologie en VoedingsondersteuningProf. Marianna ArvanitakisDr. Michael Fernandez Y ViescaDr. Alia HadefiKliniek voor DarmziektenProf. Denis FranchimontProf. Leila AmininejadProf. Anneline CremerProf. Claire LiefferinckxDr. Clémence VuckovicKliniek voor Functionele Digestieve PathologieënProf. Hubert LouisDr. Cagla GulkilicKliniek voor Hepatologie en LevertransplantatieProf. Christophe MorenoProf. Thierry GustotDr. Nathalie BoonProf. Delphine DegréDr. Laura Weichselbaum ConsultantsDr. Vincent BouillonDr. Mélanie BrognetProf. Myriam DelhayeProf. Pierre DeltenreProf. Jacques DevièreDr. Leo DuezProf. Pierre EisendrathDr. Mariana Figueiredo FerreiraProf. Philippe GolsteinDr Sohaib Ouazzani Dr. Thomas SerstéProf. Eric TrepoDr. Haydeh Vafa ZanjaniAfdeling Digestieve OncologieProf. Jean-Luc Van LaethemProf. Anne DemolsProf. Francesco SclafaniDr. Ana Maria BucalauDr. France GayDr. Laura MansDr. Rita Saude CondeDr. Gontran VersetAl onze artsen zijn gespecialiseerd in diagnostische endoscopie. De diensten waarmee wij samenwerken Digestieve oncologie Lien vers Digestieve oncologie Digestieve chirurgie Lien vers Digestieve chirurgie Radiologie Lien vers Radiologie Anatomopathologie Lien vers Anatomopathologie Interventieradiologie Lien vers Interventieradiologie Nucleaire geneeskunde Lien vers Nucleaire geneeskunde Intensieve zorg Lien vers Intensieve zorg Anesthesiologie Lien vers Anesthesiologie Spoedgevallen Lien vers Spoedgevallen Nuttige bronnen en links BROCHURE – Opsporing van colorectale kanker in het H.U.B INFOBLAD – Voorbereidingsinformatie voor het onderzoek van de dunne darm met vi… INFOBLAD – Pre-admissie – Voorbereidingsinformatie voor colonoscopie – Dagzieke… FAQ over endoscopie 1. Hoe verloopt een endoscopie? Onze informatiefiches over de verschillende onderzoeken zijn beschikbaar in de sectie Nuttige bronnen en links. 2. Heb ik sedatie of anesthesie nodig bij mijn endoscopie? Sommige onderzoeken vereisen sedatie of anesthesie, afhankelijk van het type ingreep, om uw comfort te waarborgen, eventuele pijn te vermijden, of om complexere ingrepen mogelijk te maken. Het is het beste dit te bespreken met uw arts of een consultatie te plannen om de beste oplossing voor u te bepalen (tel.: 02/555.35.04). 3. Hoe kan ik de resultaten van het onderzoek krijgen? Geef bij het secretariaat de contactgegevens van uw behandelend arts en/of verwijzende arts door zodat een kopie van het onderzoeksverslag kan worden gestuurd. Een kopie is ook toegankelijk via het gezondheidsnetwerk. De arts die uw endoscopie uitvoert, zal u onmiddellijk na het onderzoek de nodige informatie geven. Indien er biopsies worden genomen, kan een consult worden aangeboden om de resultaten te bespreken. 4. Hoe kan ik een afspraak maken voor een endoscopie? Uw behandelend arts kan een onderzoeksaanvraag opstellen om rechtstreeks een afspraak te maken via het secretariaat (zonder narcose, Erasmeziekenhuis 02/555.32.92; met narcose in dagziekenhuis Erasme/Bordet Instituut 02/555.85.85, zonder narcose in Bordet Instituut 02/541.37.20). U kunt het onderzoek ook vooraf bespreken tijdens een consultatie bij een gastro-enteroloog (02/555.35.04). 5. Hoe bereid ik mij voor op een endoscopie? Voor een colonoscopie moet de binnenkant van de dikke darm schoon zijn. De details van de coloniële voorbereiding vindt u in de sectie Nuttige bronnen en links. 6. Ik gebruik anticoagulantia: moet ik deze stoppen voor de endoscopie? Afhankelijk van de reden waarom u anticoagulantia gebruikt en het type endoscopisch onderzoek, verschillen de regels voor het stoppen van anticoagulantia. Bespreek dit met uw arts. Enkele richtlijnen vindt u in de sectie Nuttige bronnen en links. 7. Mag ik rijden na mijn endoscopie? Bij sedatie of anesthesie is het niet toegestaan om te rijden na de endoscopie. Zorg ervoor dat u begeleid wordt naar huis. 8. Moet ik bij een onderzoek onder anesthesie een anesthesist raadplegen? Bij een geplande endoscopie onder anesthesie wordt een voorafgaand consult bij de anesthesist voorgesteld. Indien u in de afgelopen 6 maanden al een anesthesie heeft gehad zonder nieuwe medische problemen, is een nieuw consult meestal niet nodig. Bespreek dit met uw arts en zorg dat het vorige anesthesiedossier beschikbaar is. 9. Kan ik tijdens het onderzoek het binnenste van mijn spijsverteringskanaal zien? Tijdens de endoscopie worden foto’s genomen. Tijdens uw vervolgrondconsult bij de gastro-enteroloog kunt u vragen deze foto’s te bekijken en uitleg te krijgen. 10. Hoe vaak moet ik endoscopische onderzoeken herhalen? De aanbevolen follow-upintervallen hangen af van de reden van het onderzoek. Bijvoorbeeld, een lichte oesophagitis vereist meestal pas na enkele jaren een nieuwe gastroscopie. Voor opvolging na verwijdering van colische poliepen zijn de intervallen goed gestandaardiseerd. Bespreek dit met uw gastro-enteroloog. De gezondheidsproblemen die verband houden met de Endoscopiekliniek Colorectale kanker Vertraagde spijsvertering Ziekten van de galwegen Slokdarmdysplasie

Om u duidelijk te informeren over het verloop van dit onderzoek, nodigen wij u uit om deze informatie aandachtig te lezen. Uw arts staat tot uw beschikking om eventuele aanvullende vragen te beantwoorden. Wat is een endoscopische cholangio-pancreatografie? Endoscopische cholangio-pancreatografie (ECP) is een endoscopische ingreep waarmee verschillende problemen van de galwegen of de alvleesklier kunnen worden behandeld. Waarom een endoscopische cholangio-pancreatografie uitvoeren? Uw arts heeft dit onderzoek voorgesteld vanwege symptomen of afwijkingen die behandeling via ECP vereisen. Deze behandeling maakt het mogelijk om een diagnose te bevestigen, monsters te nemen (biopten die later microscopisch worden onderzocht), stenen te verwijderen, de galwegen of de alvleesklierbuis te draineren en stents in deze organen te plaatsen. Hoe bereidt u zich voor op een endoscopische cholangio-pancreatografie? Vertel uw arts over uw medische voorgeschiedenis en over alle medicijnen die u gewoonlijk gebruikt (let op medicijnen die de bloedstolling beïnvloeden: aspirine, Plavix, Sintrom, Xarelto, Eliquis, Pradaxa, enz.).Als u bekende allergieën heeft, vermeld deze dan aan uw arts. Voor vrouwen is het belangrijk een eventuele zwangerschap te melden.Het is essentieel dat u nuchter bent (niet eten, drinken of roken) vanaf 6 uur voor het onderzoek. Verwijder eventuele kunstgebitten en brillen. Hoe verloopt een endoscopische cholangio-pancreatografie? Een duodenoscoop (flexibel instrument) wordt via de mond ingebracht om het bovenste deel van het spijsverteringskanaal tot aan de twaalfvingerige darm te onderzoeken. Lucht wordt ingeblazen om de wanden van het spijsverteringskanaal glad te strijken. De opening waardoor de gal- en alvleeskliergangen uitmonden, heet de “papil”. Deze wordt via een katheter (een klein plastic buisje via het endoscoopkanaal) ingebracht en onder röntgendoorlichting wordt de vereiste behandeling uitgevoerd (snijden van de sluitspier van de gal- of alvleeskliergang, “sfincterotomie”, verwijderen van stenen, plaatsen van een stent voor drainage, enz.). Voor uw comfort wordt sedatie of algehele anesthesie toegepast.Na het ontwaken kunt u keelpijn, een opgeblazen gevoel en winderigheid ervaren; dit verdwijnt meestal binnen 12 uur. Soms is een drain via de neus één of twee dagen nodig.De duur van het onderzoek varieert afhankelijk van de technische moeilijkheden (20 minuten tot 2 uur). Na de narcose is ziekenhuisbewaking noodzakelijk.Tussen elke patiënt door wordt de endoscoop volgens de geldende regelgeving gedesinfecteerd en worden gebruikte accessoires gesteriliseerd of weggegooid (wegwerpmateriaal). Mogelijke complicaties van endoscopische cholangio-pancreatografie Elke medische ingreep, zelfs uitgevoerd onder deskundige en veilige omstandigheden, brengt een risico op complicaties met zich mee.Complicaties van therapeutische ECP zijn zeldzaam (ongeveer 1%) (perforatie van de spijsverteringswand, infecties van de galwegen of galblaas, cardiovasculaire problemen, acute pancreatitis, bloeding). Ze kunnen een langere ziekenhuisopname, langdurige nuchterheid, transfusie of zelfs een chirurgische ingreep vereisen. Uw medische voorgeschiedenis of bepaalde medicijnen kunnen deze complicaties bevorderen. Ze kunnen optreden op de dag van het onderzoek of in de dagen erna.Bij abnormale symptomen (buik- of borstpijn, bloeding, rillingen, koorts, geelzucht…) neem contact op met de behandelende arts tijdens de kantooruren, maandag tot vrijdag van 8:00 tot 16:30, telefoon (Endoscopiekliniek) +32 (0)2 555.32.92.U kunt ook:Bij een dringende situatie de arts telefonisch contacteren: +32 (0)2 555.58.39Het secretariaat contacteren om een afspraak te maken via telefoon op +32 (0)2 555.32.92 of per e-mail via Cons [dot] Gastromed [dot] Erasme [at] hubruxelles [dot] beAls u de arts niet kunt bereiken, neem dan onmiddellijk contact op met uw huisarts, dienstdoende arts of de spoeddienst.

Obesitas is een chronische aandoening die kan leiden tot talrijke metabole en cardiovasculaire complicaties. Wanneer conventionele benaderingen zoals dieet en fysieke activiteit onvoldoende resultaat opleveren, kunnen endoscopische oplossingen worden overwogen. Deze minimaal invasieve technieken maken een doeltreffende behandeling mogelijk en beperken de risico’s die gepaard gaan met bariatrische chirurgie. Obesitas: welke medische aanpak aan het H.U.B.? De dienst Gastro-enterologie van het Erasmeziekenhuis biedt een multidisciplinaire aanpak van obesitas met innovatieve endoscopische opties. Eén van deze methoden is de plaatsing van een maagballon, die het hongergevoel vermindert en gewichtsverlies bevordert. Een andere mogelijkheid is de endoscopische sleeve-gastroplastiek, waarbij het volume van de maag wordt verkleind zonder zware chirurgische ingreep.Onze teams combineren deze technieken met een gepersonaliseerde voedings- en gedragstherapeutische opvolging om de resultaten te optimaliseren. Een nauwe samenwerking tussen gastro-enterologen, endocrinologen, diëtisten en psychologen garandeert een globale en op elke patiënt afgestemde aanpak.Het is essentieel om een gezonde levensstijl aan te nemen vóór en na een endoscopische ingreep voor obesitas. Een evenwichtige voeding, rijk aan vezels en eiwitten, evenals regelmatige lichaamsbeweging worden aanbevolen om de resultaten te maximaliseren. De endoscopische behandeling gaat gepaard met multidisciplinaire consultaties bij de gastro-enteroloog, de diëtiste en de psycholoog, om de veranderingen in levensstijl te versterken. Ontdek de Endoscopiekliniek van het H.U.B.