Recherche

Waarover gaat het? Een interatriaal septumdefect is een "gaatje" in het interatriale septum, waardoor er een verbinding ontstaat tussen de linker- en de rechterboezem. Het is een vaak voorkomende aangeboren hartafwijking (6-10% van de aangeboren hartafwijkingen; 1 geboorte op 1500). Door deze verbinding kan zuurstofrijk bloed zich mengen met "zuurstofarm" bloed. Dit leidt tot een extra belasting van de rechterboezem, de rechterkamer en de longen. Symptomen Benauwdheid of vermoeidheid bij inspanning, hartkloppingen... Personen met een atriumseptumdefect hebben een verhoogd risico op een Cerebrovasculair Accident - CVA. Behandeling Dit hangt af van hun grootte en lokalisatie, en van de gevolgen voor het hart en de longen. Heel vaak wordt het atriumseptumdefect operatief gesloten. Het is mogelijk om ze percutaan te sluiten (d.w.z. zonder de borstkas operatief te openen, met behulp van hartkatheterisatietechnieken).

Waarover gaat het? Een ventrikelseptumdefect is een verbinding tussen de linker- en de rechterkamer. Het is een vaak voorkomende misvorming. Door deze verbinding tussen de kamers kan zuurstofrijk bloed zich mengen met «vervuild» bloed. Dit leidt tot een verhoogde belasting van de kamers en bijgevolg tot hartfalen. Symptomen Benauwdheid of snel vermoeid raken bij inspanning, hartkloppingen... (symptomen van hartfalen). Getroffen zuigelingen zijn vatbaarder voor luchtweginfecties. Behandelingen Het ventrikelseptumdefect zal chirurgisch worden gesloten. Diuretica, digitalispreparaten, zoutbeperking en behandeling van luchtweginfecties in afwachting, indien de toestand stabiel is.

Waarover gaat het? Hartfalen treedt op wanneer de pompfunctie van het hart verminderd is tot onder het normale niveau. Hierdoor krijgen andere organen, zoals de lever en de nieren, onvoldoende bloedtoevoer.Het hartfalen waaraan u lijdt, heeft soms een onbekende oorzaak. Meestal is het een gevolg van een aandoening van de kransslagaders; in dat geval hebt u in het verleden een of meerdere hartinfarcten gehad en mogelijk ook een coronaire bypassoperatie ondergaan.Het kan het gevolg zijn van een hartklepaandoening, waarbij u waarschijnlijk al een of meerdere hartkleppen hebt laten vervangen. Het kan ook veroorzaakt worden door een virale aandoening, geneesmiddelenvergiftiging (chemotherapie) of voedselvergiftiging (alcoholisme), of zelfs door een zwangerschap (uiterst zeldzaam!).Uw hartaandoening evolueert onvermijdelijk en onomkeerbaar naar een verwijding van het hart. Uw hart kan de organen niet langer correct van bloed voorzien, waardoor klachten en een verminderde werking van andere organen ontstaan, ondanks een aangepaste medicamenteuze behandeling. Wat zijn de oorzaken? Coronaire aandoeningen (= ischemische cardiomyopathieën, restletsels na een infarct, ...), Diabete, hartklepaandoeningen, Arteriële hypertensie, longembolie, myocarditis als gevolg van een virale infectie of toxines. Diagnose Een aantal symptomen houdt verband met hartfalen. Kortademigheid, die in rust of bij inspanning kan optreden, is ongetwijfeld een van de kenmerkende symptomen van hartfalen. Andere symptomen zijn snelle vermoeidheid en vochtretentie (oedeem). Ook andere symptomen, zoals tachycardie, gewichtstoename in enkele dagen tijd en een verminderde urineproductie, worden bij hartfalen vastgesteld.De diagnose kan gemakkelijk worden vermoed op basis van de symptomen en wordt bevestigd door een echocardiografie. Vervolgens moet de oorzaak van de decompensatie worden opgespoord bij de hierboven vermelde aandoeningen. Behandeling Verschillende soorten geneesmiddelen zijn nuttig bij de behandeling van hartfalen. Deze geneesmiddelen hebben tot doel de pompfunctie van het hart te verbeteren, de tekenen en symptomen van hartfalen te verminderen of de belasting van het hart te verlagen. Momenteel kunnen we stellen dat de geneesmiddelen die men “angiotensineconverterend-enzymremmers” noemt (bv.: Capoten, Zestril, Coversyl, Tritace...) de hoeksteen van de behandeling vormen. Op de tweede plaats komen de bètablokkers (bv.: Kredex, Isoten...), die door de energiebehoefte van het hart te verlagen en het zuurstofverbruik te verminderen, eveneens een basisbehandeling vormen bij hartdecompensatie.Men mag niet vergeten dat bepaalde eenvoudige voedingsmaatregelen (zoutarm dieet, vochtbeperking) gemakkelijk toe te passen behandelingen zijn om de tekenen van hartfalen te verminderen.

Waarover gaat het? De kransslagaders zijn de slagaders die het hart van bloed voorzien en het de nodige zuurstof voor zijn werking aanbrengen. Ze lopen aan de oppervlakte van het hart. Twee kransslagaders brengen zuurstofrijk bloed naar het hart: de linker- en rechterkransslagader. Deze slagaders vertakken zich in arteriolen die uitmonden in haarvaten in de hartspier. Het bloed uit de haarvaten wordt verzameld in venulen die het bloed naar de rechterhelft van het hart terugvoeren. Een volledige of gedeeltelijke verstopping van een kransslagader ontneemt het hart de zuurstof die het absoluut nodig heeft. Dit uit zich in een hevige pijn in de borstkas (een drukkende pijn) die uitstraalt naar de linkerarm of de kaak. Een hartinfarct is het gevolg van een plotse verstopping van een kransslagader. Het spierweefsel dat geen bloed meer krijgt, sterft binnen enkele uren af. Angina pectoris is een pijnlijke aanval die het gevolg is van een tekort aan zuurstoftoevoer naar de hartspier (myocardischemie). Dit zuurstoftekort wordt op zijn beurt veroorzaakt door een vernauwing van een kransslagader. Een aanval van angina pectoris treedt op bij inspanning: op dat moment krijgt het hart immers niet langer voldoende zuurstof. Het is belangrijk te benadrukken dat niet elke pijn in de borstkas door angina pectoris wordt veroorzaakt. Een angioplastie (verwijding van de kransslagaders) of een heelkundige ingreep kan noodzakelijk zijn. Hoe kan een kransslagader verstopt raken? Door twee verschillende mechanismen: Atheromatose, die het gevolg is van de vorming van cholesterolafzettingen op de slagaderwand. Spasmen of samentrekking van de spieren van de kransslagaders. Atheromatose heeft verschillende oorzaken: Een teveel aan cholesterol in het bloed. Arteriële hypertensie. Roken zijn de belangrijkste risicofactoren. Ook andere factoren spelen een rol: Stress. Diabetes. Glucose-intolerantie. Obesitas. Een zittende levensstijl. Factoren die buiten onze wil om bepalend zijn: leeftijd, geslacht en erfelijkheid. Behandeling De bestrijding van de risicofactoren is van primordiaal belang. Een medische behandeling maakt het mogelijk de letsels van atheromatose af te remmen of te doen terugkeren. In veel gevallen zijn angioplastiek (verwijding van de kransslagaders) of een heelkundige ingreep echter noodzakelijk.

Waarover gaat het? Opstijgende aorta De eerste beschrijving dateert van 1960 door Ellis et al., die de aandoening van de aortaklep en de opstijgende aorta (annulo-ectatische aandoening) met elkaar in verband bracht. Het natuurlijke verloop van deze aandoening evolueert meestal naar aortaklepinsufficiëntie, maar ook naar een aneurysma van de opstijgende thoracale aorta, waarvan dissectie de belangrijkste complicatie is. Het syndroom van Marfan is een van de belangrijkste oorzaken van annulo-ectatische aandoeningen. Een ingreep is aangewezen wanneer de aortaklepinsufficiëntie matig tot ernstig is, met aantasting van de linkerhartkamer, en/of wanneer de opstijgende aorta minstens 45 mm in diameter is gedilateerd. De behandeling is heelkundig, aangezien het natuurlijke verloop bestaat uit een ruptuur, met 100% mortaliteit. De heelkundige behandeling gebeurt met extracorporale circulatie en bestaat uit het vervangen van de aortaklep en de opstijgende aorta door een mechanische klep die verbonden is met een rechte buisprothese, waarop de ostia van de linker- en rechtercoronairen worden heringeplant (techniek van Bentall en Bono, beschreven in 1968). Er bestaan nog andere heelkundige technieken die varianten zijn op die van Bentall en Bono, zoals de techniek van Cabrol, die tegenwoordig vrijwel niet meer wordt toegepast. Daarnaast zijn er de techniek van David en de techniek van Yacoub, die als voordeel hebben dat de oorspronkelijke aortaklep behouden blijft indien deze intact is. De mortaliteit van deze ingreep ligt dicht bij die van een aortaklepvervangende ingreep, namelijk minder dan 2%. In een dringende situatie zonder comorbiditeit bedraagt deze minder dan 10%. Dalende aorta De aneurysma’s De dissectie

Waarover gaat het? Tricuspidalinsufficiëntie wordt gekenmerkt door terugstroming van het bloed van de rechterkamer naar de rechterboezem. Dit kan leiden tot een verwijding en vervolgens tot falen van de rechterharthelft (rechterboezem en rechterkamer). De oorzaken kunnen functioneel (vaak) of organisch (zeldzaam) zijn. In het eerste geval is de regurgitatie het gevolg van een onvoldoende coaptatie van de klepbladen, omdat de tricuspidalisklepring verwijd is door een verhoogde druk ten gevolge van een obstructie stroomafwaarts (in de longcirculatie, ter hoogte van de mitralisklep enzovoort). Dit kan voorkomen bij pulmonale hypertensie, mitro-aortale kleplijden, ischemische hartziekte, cor pulmonale (chronische aandoeningen van de luchtwegen die de weerstand tegen de uitstroom van het rechterhart naar de longvaten verhogen) en acute of chronische longembolie. Organische oorzaken van aantasting van de tricuspidalisklep zijn zeldzamer. We vermelden bepaalde aangeboren afwijkingen, bacteriële endocarditis, acuut reuma, een borsttrauma, een infarct van de rechterkamer, het carcinoïdsyndroom enzovoort. Symptomen De patiënt vertoont doorgaans tekenen van rechterhartdecompensatie: oedeem van de onderste ledematen, hepatomegalie, gestuwde halsvenen of, bij globale hartdecompensatie, dyspneu of vermoeidheid. Behandeling De behandeling is aanvankelijk medicamenteus. Chirurgie wordt toegepast bij functionele tricuspidalinsufficiëntie in combinatie met een aandoening van de mitralisklep, bij een infectie van de tricuspidalisklep die niet reageert op antibiotica en bij symptomatische ernstige tricuspidalinsufficiëntie. Gewoonlijk wordt een tricuspidalisklepreconstructie met annuloplastiek uitgevoerd; zeldzamer is het nodig om de klep te vervangen.

Waarover gaat het? Aortaklepstenose Aortaklepstenose is een vernauwing van de uitstroomklep van de linkerhartkamer (aortaklep). De vernauwing van de uitstroomopening leidt tot een verhoogde belasting van het hart, waardoor het op termijn kan falen als er geen behandeling wordt ingesteld. Oorzaken van aortaklepstenose Er zijn hoofdzakelijk drie oorzaken van aortaklepstenose: Een degeneratieve aandoening, die vaak voorkomt bij oudere patiënten. Deze degeneratie wordt bevorderd door arteriële hypertensie en mogelijk door atherosclerose, maar kan ook op jongere leeftijd optreden bij bepaalde aangeboren afwijkingen van de aortakleppen. Een bicuspide aortaklep, die voorkomt bij 1 tot 2% van de algemene bevolking. Door de structuur van de aortaklep (2 klepbladen in plaats van 3) verouderen de kleppen sneller. Een bicuspide aortaklep is dan ook een frequentere oorzaak van kleplijden bij jonge mensen. Acute reumatische koorts is een oorzaak die in Noord-Europa zeldzaam is geworden dankzij de vroegtijdige toediening van antibiotica bij keelontsteking bij kinderen. Symptomen van aortastenose Angor of hartkramp: pijn op de borst die doorgaans bij inspanning optreedt en ook bij coronairlijden kan voorkomen. Syncope bij inspanning. Dyspneu (kortademigheid) treedt later in het ziekteverloop op. De behandeling van aortastenose Dit is de heelkundige ingreep waarmee de obstructie van de uitstroom uit de linkerhartkamer wordt opgeheven. Doorgaans bestaat deze ingreep uit een vervanging van de aortaklep door een biologische of mechanische prothese. In zeldzamere gevallen wordt de klep vervangen door de longklep van de patiënt (Ross-operatie). Een operatieve behandeling is aangewezen zodra er symptomen optreden. Aortainsufficiëntie Insufficiëntie van een hartklep, in dit geval meer bepaald van de aortaklep, betekent dat deze niet volledig kan sluiten. Daardoor lekt het bloed terug (regurgitatie) naar de hartkamer waaruit het afkomstig is. In dit geval stroomt het bloed dat vanuit de aorta werd uitgestoten terug naar de linkerhartkamer, waardoor deze “vermoeid” raakt. Oorzaken van aortaklepinsufficiëntie Acute reuma is in Europa een zeldzame oorzaak geworden. In dit geval gaat de insufficiëntie meestal gepaard met een stenose (zie hierboven). Men spreekt dan van een aortakleplijden. De bicuspide aortaklep (aangeboren morfologische afwijking). Infectieuze endocarditis is de meest voorkomende oorzaak van verworven acute aortaklepinsufficiëntie. Annulo-aortale ectasie: verwijding van de aortawortel die leidt tot verwijding van de klepring, waardoor de klepbladen elkaar niet meer raken. Geïsoleerde klepdysplasie, waarbij het klepweefsel degenereert. Dissectie van de aorta ascendens. Aortitis, zoals syfilis, de ziekte van Takayasu, de ziekte van Kawasaki, spondylitis ankylopoetica, de ziekte van Horton, de ziekte van Behçet enz. Bindweefselziekten zoals lupus erythematodes, het antifosfolipidensyndroom enz. Thoraxtrauma (uiterst zeldzaam). Symptomen van aortaklepinsufficiëntie Dyspneu Lipothymie; syncope komt minder vaak voor. Vermoeidheid. De behandeling van aortainsufficiëntie In eerste instantie is de behandeling medicamenteus om de patiënt te stabiliseren en verdere achteruitgang van de hartspierfunctie te voorkomen. Als de patiënt symptomen ontwikkelt of als de linkerkamer verslechtert (echografie), moet de klep worden vervangen door een biologische of mechanische prothese. In bepaalde gevallen kan de klep worden hersteld (bijvoorbeeld bij annulo-ectasie). Acute aortaklepinsufficiëntie (aortadissectie of endocarditis) vormt meestal een heelkundige urgentie.

Waarover gaat het? Mitralisklepstenose De belangrijkste oorzaak van een vernauwing (minder dan 2 cm²) van de mitralisklep is reumatische hartziekte, die voorkomt bij patiënten die acuut gewrichtsreuma hebben doorgemaakt. Momenteel is deze aandoening in Noord-Europa zeldzaam geworden. Andere uitzonderlijke oorzaken zijn lupus erythematodes, reumatoïde polyartritis, radiotherapie enz. De klinische manifestaties Boezemfibrillatie. Dyspneu bij inspanning of in liggende houding is het gevolg van een verhoogde druk in de linkerboezem tijdens inspanning of bij het aannemen van een liggende houding. Longoedeem. Het cerebrovasculaire trombo-embolische accident (CVA), veroorzaakt door het loskomen van een stolsel dat in de linkerboezem is ontstaan, meestal in combinatie met boezemfibrillatie. Behandeling Als de patiënt in eerste instantie met geneesmiddelen moet worden behandeld, is doorgaans een hersteloperatie (minder vaak mogelijk dan bij mitralisinsufficiëntie, zie hieronder) of een vervanging van de klep door een biologische of mechanische klep aangewezen zodra er symptomen optreden.

Waarover gaat het? Een persisterende ductus arteriosus is een aangeboren aandoening die bij de geboorte aanwezig is. Deze aandoening wordt gekenmerkt door het bestaan en blijven bestaan van een verbinding tussen de longslagader en de aorta. Ze komt zeer vaak voor bij prematuren (80% van de kinderen die vóór de 28e zwangerschapsweek geboren worden). Symptomen Voornamelijk kortademigheid, ademhalingsproblemen en mogelijke apneus, evenals een daling van de hartfrequentie. De diagnose Het elektrocardiogram toont tekenen van overbelasting van de linkerhartkamer. De longfoto toont tekenen van linkerventrikelhypertrofie, het belangrijkste teken, en cardiomegalie. Met een echocardiografie kan de ductus arteriosus gemakkelijk in beeld worden gebracht, kunnen de pulmonale en aortale debieten worden gemeten en kan de graad van arteriële hypertensie worden bepaald. Behandeling Een chirurgische ingreep is absoluut noodzakelijk omdat het risico op infectieuze endocarditis en hartfalen groot is. Deze verbinding moet worden gesloten.

De Kliniek voor pancreatologie en voedingsondersteuning is een gespecialiseerde medische eenheid voor de diagnose, behandeling en opvolging van aandoeningen van de alvleesklier, evenals voor de voedingszorg van patiënten met ondervoeding, spijsverteringsstoornissen of patiënten die kunstmatige voeding nodig hebben. Contact opnemen met de kliniek Bent u arts en wilt u de medische resultaten van uw patiënten verkrijgen?Zoekt u informatie of moet u een administratieve kwestie regelen?Neem via e-mail contact op met ons medisch secretariaat via SecMed [dot] GastroMed [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be (SecMed[dot]GastroMed[dot]erasme[at]hubruxelles[dot]be)  Elke patiënt gespecialiseerde zorg bieden De Kliniek voor Pancreatologie en Voedingsondersteuning heeft als opdracht elke patiënt gespecialiseerde, gepersonaliseerde en multidisciplinaire zorg aan te bieden, waarbij de nieuwste medische en wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van pancreatologie en klinische voeding worden geïntegreerd. Image Image Image Wij verbinden ons ertoe om: Alle pancreasaandoeningen diagnosticeren en behandelen, zowel inflammatoire aandoeningen (acute en chronische pancreatitis), auto-immuunziekten, erfelijke aandoeningen als tumoren, met behulp van geavanceerde technische faciliteiten (interventionele endoscopie, geavanceerde beeldvorming, gespecialiseerde chirurgie). De voedingsondersteuning van patiënten verzekeren die lijden aan ondervoeding, malabsorptie of afhankelijk zijn van kunstmatige voeding (enterale of parenterale voeding), in nauwe samenwerking met diëtisten, klinisch verpleegkundigen en gespecialiseerde apothekers. Een multidisciplinaire aanpak coördineren om een grondige diagnostische evaluatie en een geïndividualiseerde therapeutische aanpak te verzekeren, in overeenstemming met de huidige wetenschappelijke aanbevelingen. Klinisch en fundamenteel onderzoek bevorderen op het gebied van de pancreatologie en voeding, om de zorgpraktijk voortdurend te verbeteren en onze patiënten toegang te bieden tot de meest innovatieve behandelingen. De gezondheidsprofessionals van morgen opleiden in het kader van onze universitaire opdracht, door onze expertise door te geven aan studenten, artsen in opleiding en bezoekende artsen die zich bij ons aansluiten. Ons zorgaanbod •    Acute pancreatitis•    Chronische pancreatitis, met inbegrip van de idiopathische en genetische vorm•    Pancreascysten•    Auto-immune pancreatitis•    Ondervoeding waarvoor ondersteuning met kunstmatige voeding nodig is (enterale of parenterale voeding)•    Plaatsing en beheer van enterale voedingssondes (door de Kliniek voor digestieve endoscopie)•    Het kortedarmsyndroom•    Obscuur digestief bloedverlies afkomstig uit de dunne darm Ons team Ons multidisciplinair team, bestaande uit gespecialiseerde artsen, verpleegkundigen en paramedische professionals, staat in voor een globale en gecoördineerde aanpak van alvleesklierziekten en voedingsstoornissen, in nauwe samenwerking met de huisarts om de continuïteit van de zorg te waarborgen. Prof. Marianna Arvanitakis, directrice van de Kliniek voor Pancreatologie en Voedingsondersteuning Gastro-enterologe, gespecialiseerd in pancreasaandoeningen, interventionele endoscopie en klinische voeding. Prof. Marianna Arvanitakis specialiseerde zich in de pancreatologie en interventionele endoscopie binnen het team van prof. Jacques Devière in het Erasmusziekenhuis. Nadat ze in 2005 een DIU in Klinische Voeding had behaald, nam ze in 2018 de medische coördinatie van de activiteit rond voedingsondersteuning over. Het onderzoek binnen de kliniek richt zich met name op de optimalisering van de zorg voor patiënten met ernstige acute pancreatitis en chronische pancreatitis, alsook op de behandeling van patiënten met het kortedarmsyndroom. Ze is lid van verschillende wetenschappelijke verenigingen en is voor de periode 2025–2027 secretaris-generaal van de European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE). Daarnaast is ze stagemeester gastro-enterologie aan de Université Libre de Bruxelles (ULB). Prof. Alia Hadefi Prof. Hadefi is gastro-enteroloog, met expertise in klinische voeding en metabole leverziekten. In 2024 verdedigde ze haar doctoraatsthesis over de interactie tussen de darm en leverziekten. In 2025 volgde ze een bijkomende opleiding binnen de Dienst Gastro-enterologie, Chronische Inflammatoire Darmziekten (CIZD) en Voedingsondersteuning van het Hôpital Beaujon (Parijs).Gesproken talen: Frans, Engels, Arabisch. Dr. Michael Fernandez Y Viesca Dr. Fernandez is gastro-enteroloog, met expertise in pancreatologie, die hij verwierf na het behalen van een interuniversitair diploma in pancreatologie in 2017 (Sorbonne). Hij is coördinerend arts voor goedaardige pancreasziekten binnen het multidisciplinair overleg pancreatologie en bereidt momenteel een doctoraatsthesis voor over ernstige acute pancreatitis.Gesproken talen: Frans, Engels, Spaans. Wondzorg, stomatherapie, klinische voeding Een verpleegkundig team aan uw zijde om wonden te verzorgen, mensen met een stomazakje te begeleiden en te zorgen voor aangepaste voeding.Klinisch verpleegkundige voedingErasme ZiekenhuisAsuncion Ballarin, Stomaverpleegkundige, klinische voedingValérie Burion Jules Bordet InstituutIngrid Amorison   Ontdek ons verpleegkundig team De diensten waarmee de kliniek samenwerkt Digestieve chirurgie Lien vers Digestieve chirurgie Digestieve oncologie Lien vers Digestieve oncologie Medische beeldvorming Lien vers Medische beeldvorming Interventionele radiologie Lien vers Interventionele radiologie Centrum voor Anatomopathologie Diëtiek Lien vers Diëtiek Ziekenhuisapotheek Lien vers Ziekenhuisapotheek Image Onderzoek en Innovatie De Kliniek voor Pancreatologie en Voedingsondersteuning is betrokken bij verschillende onderzoeksprojectenOptimalisering van de behandeling van patiënten met een ernstige acute pancreatitis (Dr. Fernandez Y Viesca), in samenwerking met de dienst Medische beeldvormingChronische pancreatitis: levenskwaliteit en Patient Reported Outcomes (PROM’s) (Dr. Fernandez)Preventie van het refeeding-syndroom met behulp van een applicatie (prof. Hadefi)Impact van endoscopische gastroplastie met hechtingen (ENDOMINA) op leveraandoeningen (steatohepatitis geassocieerd met leverfunctiestoornissen), in samenwerking met het Centrum voor Pathologische Anatomie (prof. Hadefi)Onderzoek naar nieuwe geneesmiddelen voor het kortedarmsyndroom (GLP-2-analogen) (prof. Hadefi)Verband tussen het kortedarmsyndroom en leveraandoeningen (Intestinal Failure-Associated Liver Disease (IFALD)) (prof. Hadefi) Nuttige bronnen en links [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Pancreascysten en risico op kwaadaardige ontaarding [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Geïnfecteerde pancreasnecrose en multiresistente bac… [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Voeding en diabetes [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Endoscopische en percutane drainage voor acute pancr… [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Europese aanbevelingen voor exocriene pancreasinsuff… [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Europese aanbevelingen van ESPEN over klinische voed… [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] Voedingsstrategieën bij niet-alcoholische leververve… [WETENSCHAPPELIJK ARTIKEL] ASGE-ESGE-aanbevelingen voor bariatrische en metabol… [ARTIKEL] Voedingssonde: goed voor jezelf zorgen wanneer je lichaam extra onder…

Om u duidelijk te informeren over het verloop van deze procedure, verzoeken wij u deze informatie aandachtig te lezen. Uw arts staat tot uw beschikking om u desgewenst bijkomende informatie te verstrekken. Wat is enterale voeding? Ondervoeding is een toestand waarbij het lichaam niet meer naar behoren functioneert omdat het onvoldoende essentiële voedingsstoffen (koolhydraten, vetten en eiwitten) binnenkrijgt. In bepaalde situaties is het noodzakelijk om enterale voeding op te starten: u krijgt dan vloeibare voeding rechtstreeks in de maag of in het eerste deel van de dunne darm (het jejunum) toegediend via een fijne en soepele sonde.  Welk type sonde zal worden gebruikt? De keuze van de sonde hangt af van uw  aandoening en van de verwachte duur van de enterale voeding. In de meeste gevallen volstaat een sonde die via de neus wordt ingebracht — een zogenaamde nasogastrische of nasojejunale sonde — om uw voedingstoestand te verbeteren. Wanneer enterale voeding op lange termijn nodig is, wordt de sonde rechtstreeks in de maag (gastrostomie) of in de dunne darm (jejunostomie) geplaatst via een endoscopische procedure in de Kliniek voor Digestieve Endoscopie. Hoe bereidt u zich voor op het plaatsen van een gastrostomie? De gastrostomie wordt uitgevoerd tijdens een gastroscopie. Om de plaatsing van de sonde te organiseren, zal de klinisch verpleegkundige gespecialiseerd in voeding of de gastro-enteroloog u zien om uw procedure voor te bereiden. Om uw ingreep voor te bereiden: Breng uw arts op de hoogte van uw medische voorgeschiedenis en van alle geneesmiddelen die u inneemt, in het bijzonder geneesmiddelen die de bloedstolling beïnvloeden: aspirine, Plavix, Sintrom, Xarelto, Eliquis, Pradaxa, Lixiana, Innohep, Fraxiparine (niet-volledige lijst).Meld elke bekende allergie.Blijf nuchter gedurende minstens 6 uur vóór het onderzoek: eet, drink en rook niet.Afhankelijk van uw situatie wordt het onderzoek uitgevoerd onder lichte sedatie of onder algemene anesthesie. Hoe verloopt de plaatsing van een gastrostomie? De ingreep wordt uitgevoerd door twee gastro-enterologen en duurt doorgaans tussen 15 en 30 minuten:De eerste arts brengt via de mond een endoscoop (een fijne flexibele camera) tot in de maag.De tweede arts bepaalt langs de buitenkant, dankzij het licht van de endoscoop, de beste plaats op de buikwand.Na lokale verdoving wordt een kleine insnijding van enkele millimeters in de huid gemaakt.De sonde wordt vervolgens van binnen naar buiten geschoven en op haar plaats vastgemaakt. Ze gaat rechtstreeks door de buikwand tot in de maag (een techniek die doorgaans "pull gastrostomy" wordt genoemd). Hoe verloopt de periode na de plaatsing van de gastrostomie? Na de procedure blijft u minstens 2 dagen in het ziekenhuis om er zeker van te zijn dat de enterale voeding via de gastrostomie goed wordt verdragen.De meest voorkomende complicaties zijn pijn ter hoogte van de insteekplaats van de sonde, die doorgaans van voorbijgaande aard is. In zeldzamere gevallen kunnen bloedingen of een perforatie optreden; die worden snel opgespoord dankzij een CT-scan van de buik.Voor uw ontslag zullen de diëtist(e) en de klinisch verpleegkundige voeding u uitleg geven over het type en de hoeveelheid enterale voeding die aangepast zijn aan uw situatie, alsook over het gebruik van de sonde thuis. Indien nodig wordt thuisverpleging georganiseerd vóór uw vertrek. Hoe verloopt de opvolging? Zodra de sonde geplaatst is, is regelmatige opvolging essentieel voor het goede verloop van uw zorg:Regelmatige consultaties met de gastro-enteroloog en de klinisch voedingsverpleegkundigeDieetbeoordelingen om uw voedingsinname aan te passen aan de evolutie van uw situatieBloedafnames om uw voedingsparameters op te volgenVoor jonge patiënten: de overgang naar de volwassen leeftijdAls u tot nu toe in de pediatrie werd opgevolgd, wordt de overgang naar een dienst voor volwassenen geleidelijk voorbereid vanaf de leeftijd van 16 jaar:Uw kinderarts zal contact opnemen met het volwassenenteam en alle informatie over uw gezondheid en behandeling aan hen bezorgenEr wordt een eerste gezamenlijke consultatie georganiseerd — in aanwezigheid van uw kinderarts en uw nieuwe behandelende arts — zodat u zich tijdens deze stap niet alleen voeltIndien nodig, kan de opvolging in beide diensten (pediatrisch en voor volwassenen) gedurende maximaal 6 maanden worden voortgezet om deze overgang in alle sereniteit te vergemakkelijken. Contact U kunt een afspraak maken voor een consultatie (via e-mail op ConsGastroMed [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be of telefonisch op +32 (0)2 555.35.04, of u kunt rechtstreeks contact opnemen met de dienst Gastro-enterologie van het H.U.B. op SecMed [dot] GastroMed [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be (SecMed[dot]GastroMed[dot]erasme[at]hubruxelles[dot]be)U kunt ook contact opnemen met onze klinische voedingsverpleegkundigen Asuncion Ballarin ( asuncion [dot] ballarin [at] hubruxelles [dot] be (asuncion[dot]ballarin[at]hubruxelles[dot]be)), Valerie Burion (val%C3%A9rie [dot] burion [at] hubruxelles [dot] be (valérie[dot]burion[at]hubruxelles[dot]be)), en voor het Jules Bordet Instituut Ingrid Amorison (ingrid [dot] amorison [at] hubruxelles [dot] be).  Ontdek de Kliniek voor Pancreatologie en Voedingsondersteuning

Wanneer een patiënt niet langer via de mond kan eten of drinken, tijdelijk of voor langere tijd, moet er een andere manier worden gevonden om het lichaam van voldoende voeding te voorzien... Wat is een voedingsstoma precies?Wanneer een patiënt niet langer via de mond kan eten of drinken, tijdelijk of voor langere tijd, moet er een andere manier worden gevonden om het lichaam van voldoende voeding te voorzien. Een gastrostomie is één van die mogelijkheden. Daarbij wordt via een sonde een kleine opening gemaakt tussen de maag en de huid.De plaatsing gebeurt endoscopisch, via een eenvoudige ingreep waarbij geen zware operatie nodig is. Zo kan de voedingssonde op een veilige manier worden ingebracht.Voor wie is een gastrostomie bedoeld?Mensen die een gastrostomie nodig hebben, hebben zeer uiteenlopende aandoeningen, maar delen éénzelfde realiteit: hun lichaam slaagt er niet langer in om zelfstandig voldoende voedingsstoffen op te nemen."Dat kan het gevolg zijn van neurologische aandoeningen die het slikken bemoeilijken, van ondervoeding, van bepaalde vormen van kanker die het lichaam uitputten, of van longaandoeningen waarbij alle beschikbare energie naar de ademhaling gaat," legt mevrouw Ballarin uit.Wanneer eten via de mond niet langer mogelijk is of onvoldoende blijkt en die situatie langere tijd aanhoudt, vormt een gastrostomie een veilige en geschikte oplossing om de patiënt voortdurend van de nodige voeding te voorzien.Is een gastrostomie risicovol?"Zoals bij elke medische ingreep kunnen er complicaties optreden, maar die zijn zeldzaam, meestal mild en vooral grotendeels te voorkomen," stelt de hoofdverpleegkundige gerust.Alles begint ruim vóór de ingreep. Het zorgteam ontmoet de patiënt en zijn of haar naasten, legt elke stap duidelijk uit, beantwoordt vragen en bereidt ook de terugkeer naar huis voor. Indien nodig kan een verdoving of sedatie worden toegediend zodat de ingreep zo comfortabel mogelijk verloopt.Die voorbereiding is geen detail. Ze vermindert de stress en helpt ook om de risico's voor de patiënt te beperken.Op lange termijn: ongemakken die beheersbaar zijn« Het naleven van de goede praktijken vermindert het risico op complicaties. Daarom is de therapeutische begeleiding van patiënten en mantelzorgers zo belangrijk. Educatie en opleiding hebben drie doelstellingen: de doeltreffendheid van sondevoeding garanderen, complicaties voorkomen en het comfort van de patiënt verbeteren », benadrukt mevrouw Ballarin.De meest voorkomende complicaties zijn huidproblemen, zoals een ontsteking, een granuloom, een schimmelinfectie of een infectie. Deze huidproblemen blijven meestal goedaardig en kunnen gemakkelijk worden behandeld met aangepaste verzorging.Soms treden ook spijsverteringsproblemen op, zoals misselijkheid, een opgeblazen gevoel, diarree of verstopping. Hoewel deze klachten verontrustend kunnen zijn, zijn ze vaak goed te verklaren en vooral eenvoudig te verhelpen door de manier waarop de voeding wordt toegediend aan te passen.De meest voorkomende laattijdige complicaties zijn huidirritaties rond de sonde (roodheid, ontsteking, schimmelinfecties), die doorgaans eveneens gemakkelijk behandeld kunnen worden. Ook spijsverteringsklachten (een gevoelige buik, een verstoorde stoelgang of verstopping) kunnen optreden bij de start van enterale voeding, waarbij vloeibare voeding via de sonde wordt toegediend. Deze klachten kunnen patiënten soms ongerust maken, maar ze zijn verklaarbaar en vooral goed behandelbaar.Welke dagelijkse handelingen zijn belangrijk?Twee eenvoudige handelingen, elke dag opnieuw: de huid rond de sonde reinigen met water en goed afdrogen. Een schone en droge huid beperkt irritaties en voorkomt de meeste complicaties.De tweede handeling is minder vanzelfsprekend, maar even belangrijk: de sonde elke dag lichtjes bewegen door een kleine heen-en-weerbeweging te maken. Dit eenvoudige gebaar voorkomt dat de sonde zich in de maagwand vastzet. Dit is een zeldzame maar ernstige complicatie die grotendeels kan worden voorkomen dankzij de juiste instructies aan patiënten.« Elke patiënt krijgt een duidelijke brochure en een gedetailleerd zorgprotocol mee naar huis. Er zijn twee keer per week consultaties: op maandagmiddag en woensdagochtend. Om de zes maanden wordt een evaluatie gepland. En bij twijfel is er altijd een directe telefoonlijn beschikbaar. Vaak volstaat een eenvoudig telefoontje of een foto die via de smartphone wordt doorgestuurd om de patiënt gerust te stellen en het probleem op te lossen, soms zonder dat een verplaatsing nodig is », vertelt mevrouw Ballarin. Ontdek het verpleegkundig team Wanneer moet u ons contacteren?« Het is essentieel om ons te verwittigen zodra er een ongewenste gebeurtenis optreedt, ongeacht of die verband houdt met de sonde of niet. Sommige tekenen lijken in eerste instantie misschien onschuldig, maar kunnen snel hinder veroorzaken en de voortzetting van de voedingsbehandeling bemoeilijken. Onze rol bestaat er net in om vroegtijdig in te grijpen en te vermijden dat kleine problemen groter worden », verduidelijkt ze.Elke roodheid, irritatie, vochtverlies of ongebruikelijke pijn rond de sonde moet onmiddellijk worden gemeld. Deze problemen komen vaak voor, maar kunnen gemakkelijk behandeld worden wanneer ze snel worden aangepakt.Spijsverteringsklachten worden vaak verkeerd geïnterpreteerd. Een opgeblazen buik, misselijkheid, verstopping of pijn betekent niet noodzakelijk dat « de voeding niet wordt verdragen ». In de meeste gevallen volstaat het om de instellingen aan te passen: een te hoge toedieningssnelheid, onaangepaste tijdstippen, onvoldoende vochtinname of soms een oorzaak die niets met de sonde te maken heeft (maag-darminfectie, medicatie, stress…).Moeilijkheden om de sonde door te spoelen en/of een onmogelijkheid om de voeding toe te dienen, moeten onmiddellijk worden gemeld. Een beginnende verstopping kan meestal eenvoudig worden opgelost; een laattijdige verstopping kan daarentegen een vervanging van de sonde vereisen.En hoe zit het met het sociale leven van de patiënt?Een gastrostomie komt nooit alleen. Ze maakt deel uit van levens die vaak al sterk beïnvloed zijn door ziekte. Een beroerte die van de ene dag op de andere alles verandert, een ziekte van Charcot die voortschrijdt, een kanker die het lichaam uitput. In zulke zware trajecten kan elke nieuwe medische stap aanvoelen als een extra belasting. Precies daar komt het zorgteam in beeld: ervoor zorgen dat deze sonde, die aanvankelijk als een last wordt ervaren, een echte ondersteuning wordt.Een sondevoeding vervangt niet wat een maaltijd betekent. Eten is immers veel meer dan alleen voedingsstoffen opnemen: het is samen zijn, een moment delen aan tafel met de mensen die belangrijk zijn. Voor sommige patiënten die niet langer via de mond kunnen eten, kan dat gemis diepgaand zijn en soms moeilijk onder woorden te brengen.« Het is belangrijk om dit verlies te erkennen, ernaar te luisteren en patiënten hierin te begeleiden. Sondevoeding probeert deze leegte niet op te vullen. Ze kan wel de nodige energie teruggeven om deze momenten op een andere manier te blijven beleven: aanwezig zijn, deelnemen, verbonden blijven met anderen. Voeden gaat niet alleen over calorieën: het gaat ook over betekenis, verbondenheid en waardigheid », benadrukt mevrouw Ballarin.Een boodschap voor iemand die hoort dat een gastrostomie nodig is?Voor veel mensen voelt een gastrostomie als een volgende moeilijke stap in een al zwaar ziekteproces. Het gaat vaak om aandoeningen die alles door elkaar schudden: het lichaam, de zelfstandigheid, het sociale leven en de identiteit. Het is dan ook normaal dat het nieuws dat er een sonde geplaatst zal worden angst kan oproepen. Het is belangrijk om betekenis te geven aan een situatie die vooral angst oproept, en om opnieuw perspectief te bieden wanneer alles steeds ingewikkelder lijkt te worden.Een gastrostomie is geen mislukking. Het is een behandeling. Zoals een gebroken been revalidatie nodig heeft, heeft een verzwakt lichaam soms ondersteuning nodig om voldoende voeding binnen te krijgen. Het is geen opgeven, maar een vorm van ondersteuning.In een traject dat al zwaar is, kan de aankondiging van een gastrostomie aanvoelen als een bijkomend teken dat de toestand achteruitgaat. Die reactie verdient erkenning en begrip, niet minimalisering.En dan verandert de kijk erop.« Een gastrostomie is geen nederlaag, maar een hulp. Het is een concrete manier om voor jezelf te zorgen wanneer je lichaam dat nodig heeft », besluit mevrouw Ballarin. Asuncion Ballarin Hoofdverpleegkundige, stomatherapeut, verantwoordelijke van de cel klinische voeding, wondzorg en stomatherapie binnen het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B). Contact opnemen met onze stomatherapeuten Lees ook... "Met een stoma is mijn lichaam anders, maar het leven blijft mogelijk"Vaak wordt een stoma gezien als iets onoverkomelijks. Een "gat in de buik", een confronterend beeld, een leven dat volledig op zijn kop staat, een aangetaste intimiteit. En toch…Lees meer