Recherche

13/03/2023 Naar aanleiding van de Internationale Dag van de Rechten van de Vrouw (8 maart) positioneert het H.U.B (academisch ziekenhuis Brussel, koepel van Erasmeziekenhuis, Jules Bordet Instituut en Kinderziekenhuis) zich – als centrum voor uitmuntendheid in de zorg en als werkplek – rond het thema van gynaecologische en verloskundige gewelddadigheid tegenover vrouwen. Dit geweld is een realiteit. Het bestaat en het vindt plaats, al dan niet bedoeld. Wij moeten de kwaal kunnen benoemen en de geneeskunde blijven ontwikkelen aan de hand van ervaringen van patiënten.    Anne Delbaere, Clotilde Lamy, Isaline Gonze, Anne Holoye, Maxime Fastrez & Philippe Simon   De medicalisering van de bevalling, in combinatie met de vooruitgang in de medische zorg, betekende een reusachtige stap om zowel de moeder- en kindersterfte als de bevallingsgerelateerde complicaties aanzienlijk terug te dringen. Een en ander ging gepaard met nieuwe medische technieken, handelingen en benaderingen (episiotomie, keizersnede, …) die bij de patiënte erg gewelddadig kunnen overkomen en tot een negatieve perceptie van de bevalling kunnen leiden. Vaak worden deze ingrepen te snel uitgevoerd en zouden ze zelfs vermeden kunnen worden. De WGO waarschuwt voor een buitensporig gebruik van deze praktijken en pleit voor een maximaal “positieve bevallingservaring”. Het medische team, de structuur en de instelling maken integraal deel uit van deze ervaring.  De praktijken in de gynaecologie en de verloskunde evolueren door de tijd. Vanuit het standpunt van het medisch korps worden gangbare praktijken van enkele decennia geleden vandaag nauwelijks nog gebruikt. Met de evolutie van de wetenschappelijke kennis wordt de gynaecologische en verloskundige geneeskunde steeds nauwkeuriger en persoonlijker. Wat de patiëntes aangaat, is de mondigheid toegenomen: vrouwen durven steeds meer hun gewaarwordingen te uiten. Gezien de ervaring van zorgverleners én patiënten worden de handelingen van indertijd, zoals systematisch vaginaal toucher, vandaag niet meer toegepast. Niets is voor altijd: de geneeskunde zal zich blijven ontwikkelen. Er wordt steeds meer informatie uitgewisseld tussen vrouwen, of tussen vrouwen en zorgverleners, en dit zal leiden tot nog beter begrip van de uiteenlopende gevoelens van elke patiënte.   Dialoog, wederzijds respect en vertrouwen tussen de zorgverlener en de vrouw vormen de basis voor respectvolle verzorging volgens haar behoeften. In onze instellingen zijn patiënten actieve partners in hun eigen zorg, zowel wat het ouderschapsproject aangaat als wat betreft het geboorteplan of de keuze tussen meerdere therapeutische opties voor diverse gynaecologische pathologieën. Dankzij deze dialoog spelen onze patiëntes een steeds belangrijkere rol bij de keuze van de behandelingen die ze zullen ondergaan. De diverse klinieken en de functionele eenheid van de afdeling zijn verankerd in een aanpak van integratie van menselijke aspecten en respect voor patiënten. Overleg is essentieel. Dit vloeit voort uit de vaste wil van beide partijen om samen vooruitgang te boeken in deze levensprojecten.   Gezien de humanistische waarden van onze instellingen verbinden wij ons ertoe om de gynaecologen, verloskundigen, vroedvrouwen en verpleegkundigen van morgen op te leiden met oog voor deze bijzondere aandacht voor de relatie tussen zorgverleners en patiënten, voor communicatie, voor het concept ‘geïnformeerde toestemming’ en voor de bevordering van de menselijke benadering in de zorg. De opleiding van de zorgverleners overschrijdt de grenzen van het ziekenhuis. Daarom steunen wij ook de beroepsverenigingen die bijdragen tot de algemene evolutie van hun beroep door het delen van expertise. Wij moedigen de patiëntes aan om na te denken over hun geboorteplan. Wij bespreken alle cases dagelijks in team om de delicate situaties te analyseren, vooral wat betreft noodingrepen of moeilijke ervaringen tijdens consultaties of tijdens technische procedures. De instemming van de patiëntes is voor ons een concept van het hoogste belang.  Wij vinden het belangrijk om met de patiënte haar ervaringen en gevoelens te bespreken, en samen zo goed mogelijk te anticiperen op situaties die zich kunnen voordoen (zelfs de meest ernstige), en hoe we in die gevallen zullen reageren. We voeren deze gesprekken welwillend en transparant. We moedigen elke arts en elke zorgverlener aan om hun tijd te nemen om naar elke patiënte te luisteren.    Vrouwenrechten, dat betekent ook het recht op een gynaecologische en verloskundige zorg waarbij met respect geluisterd wordt naar fysieke en psychologische behoeften. Voor vrouwen betekent het ook zo goed mogelijk voor zichzelf te zorgen, hun gynaecologische gezondheid op te volgen en keuzes te maken waar ze volledig achter staan, bijvoorbeeld inzake moederschap, weigering van moederschap, of anticonceptie. Dialoog is een proces in twee richtingen, de combinatie van de ervaringen van zorgverlener en patiënte, om tot een partnerschap te komen waaruit de best mogelijke zorg voortvloeit, met respect voor de autonomie van de patiënte in haar beslissingen.  

Onze rol Endocrinologie is de medische specialisatie rond de hormonen die worden afgescheiden door diverse endocriene klieren: de hypofyse, de schildklier, de bijschildklieren, de bijnieren, de pancreas (alvleesklier), de eierstokken en de teelballen. Aandoeningen van de endocriene klieren zijn dus ofwel hormonale stoornissen (buitensporige of veeleer onvoldoende productie van een of meer hormonen), ofwel tumoren (meestal goedaardig).  Image Image Image Image We proberen altijd om elke patiënt een optimale behandeling aan te bieden. Daartoe werken we nauw samen met vele medische en chirurgische specialisaties. Prof Bernard Corvilain directeur van de dienst Endocrinologie in het Erasmeziekenhuis. Onze specialisaties De dienst Endocrinologie van het Erasmeziekenhuis biedt algemene en gespecialiseerde consultaties, afhankelijk van de betrokken klier: De diabeteskliniekAandoeningen van de schildklier zoals de hyper- en de hypothyroïden, struma (‘krop’) en schildklierknobbels (cf. Focus). Bij schildklierkanker wordt voor de behandeling overlegd met de artsen-specialisten van het Jules Bordet Instituut.  Aandoeningen van de hypofyse betreffen meestal adenomen (tumoren) die te veel hormonen kunnen afscheiden en/of de goede werking van de klier kunnen verstoren, of kunnen leiden tot samendrukking van omliggende anatomische structuren. De behandeling hiervan situeert zich soms op het domein van de neurochirurgie.  Aandoeningen van de bijnieren: bijnierinsufficiëntie (ziekte van Addison, congenitale hyperplasie van de bijnieren), syndromen van hyperafscheidingen van corticosteroïden (syndroom van Cushing, hyperandrogenisme), tumoren van het bijniermerg, enz. Bij kwaadaardige tumoren wordt een multidisciplinaire benadering opgezet in overleg met de specialisten van het Jules Bordet Instituut.  Hyperandrogenismen, vaak gekoppeld aan polycystisch ovariumsyndroom (PCOS), worden behandeld in overleg met de gynaecologen en dermatologen van het H.U.B. Pathologieën van het fosfocalcisch metabolisme. De behandeling van hyper- en hypocalciëmieën (en hun eventuele gevolgen voor het skelet en voor de nieren) verloopt in samenwerking met de reumatologen en de nefrologen van het H.U.B. Hypogonadisme bij mannen en bij vrouwen: de syndromen van Turner, Klinefelter en andere worden behandeld in samenwerking met de gynaecologen en urologen van het H.U.B.  De transitieconsultatie betreft jongvolwassenen met een endocriene pathologie die begonnen is in de kindertijd. Deze consultatie garandeert de voortzetting van een optimale follow-up op volwassen leeftijd. Een endocrinoloog van het Erasmeziekenhuis ontmoet de jonge patiënt (en de ouders) én de pediater-endocrinoloog van het HUDERF vooraleer over te stappen naar de endocrinologie voor volwassenen in het Erasmeziekenhuis.  De diensten Endocrinologie van het Erasmeziekenhuis en het HUDERF genieten erkenning als Europees expertisecentrum voor de behandeling van zeldzame endocriene aandoeningen, soms van genetische oorsprong.  Onze team Image Onze artsen specialisten Focus De diagnose-eenheid voor (para)schildklierknobbels biedt een wekelijkse consultatie in samenwerking tussen de artsen-specialisten endocrinologie, radiologie en nucleaire geneeskunde. De patiënten ontmoeten al deze specialisten in beurtrol, op eenzelfde plaats, op een halve dag tijd, voor de actualisering van de diagnose (echografie, scintigrafie en/of botdensitometrie) en een therapeutisch voorstel.   Onderzoek De kliniek voor diabetes- en obesitasonderzoek, onder leiding van prof. Miriam Cnop, superviseert meerdere projecten van fundamenteel, translationeel en klinisch onderzoek voor de diverse diabetestypes.  

Wat is endometriose? Het endometrium is een weefsel dat de bekleding vormt van de baarmoederholte waar een eventueel embryo wordt opgevangen. Tijdens de menstruatie wordt deze holte geledigd. Soms kan endometriumachtig weefsel echter tot buiten de baarmoederholte migreren: naar de eierstokken, naar de rectovaginale zone, de blaas, de ingewanden, … We spreken dan van endometriose.   Sommige patiënten ervaren helemaal geen symptomen, maar de meesten hebben pijn tot hevige pijn in de (onder)buik: pijn tijdens of buiten de menstruatie, tijdens de seksuele gemeenschap, buikpijn, pijn in de blaas, … Endometriose kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen, chronische vermoeidheid, verslaving aan pijnstillers, school- of werkverlet, ... Deze pathologie kan ook belangrijk psychisch lijden veroorzaken, vooral wanneer patiënten jarenlang tevergeefs op diverse plaatsen te rade gaan, maar blijven lijden totdat een correcte diagnose en behandeling volgen.    Behandeling De Endometriosekliniek van het H.U.B biedt een globale en multidisciplinaire benadering.  De eerste raadpleging: samen met je gynaecoloog stel je eerst een overzicht op van je symptomen, antecedenten en eventuele behandelingen (inclusief anticonceptiva). Daarna voert de arts een nauwgezet gynaecologisch klinisch onderzoek uit, gevolgd door een endovaginale echografie.   De aanvullende onderzoeken: de gynaecoloog kan ook een MRI-scan van het bekken voorschrijven (MRI = beeldvorming via magnetische resonantie). Een MRI en een endovaginale echografie tonen helaas niet altijd alles. Soms is ook een laparoscopie nodig. Dit is een diagnostische én therapeutische chirurgische ingreep waarbij een kleine camera en kleine chirurgische instrumenten via incisies van 1 cm in de buik worden ingebracht. Endometrioselaesies die hierbij worden gevonden, worden meteen verwijderd of vernietigd.   Medische behandelingen zijn meestal de eerste therapeutische optie. Het komt erop aan je menstruatiecyclus tijdelijk te pauzeren met behulp van een hormonale contraceptie die wordt gekozen volgens je profiel en je voorkeuren.  De chirurgische behandeling omvat het ‘verbranden’ of verwijderen van de endometrioselaesies, en dit via de klassieke mini-invasieve ingreep (laparoscopie) of met de robot (cf. Focus). Overige behandelingen: de Endometriosekliniek biedt ook psychologische en seksuologische consultaties aan om je te helpen omgaan met de mogelijke impact van de endometriose op je mentale gezondheid en/of je intimiteit. Er worden voorts ook shiatsusessies (therapeutische massagetechniek) aangeboden.   De Endometriosekliniek werkt onder meer samen met de Vruchtbaarheidskliniek, de dienst Medische beeldvorming en het multidisciplinaire H.U.B-centrum voor evaluatie en behandeling van Pijn. Advies De symptomen van endometriose kunnen gemilderd worden door bepaalde wijzigingen in de levenswijze. Zo wordt aangeraden:    geregelde fysieke bewegingen en oefeningen;  Kies voor een gevarieerd en evenwichtig dieet, rijk aan planten (fruit, groenten, granen en zaden) en zonder overtollige dierlijke producten (matige consumptie van vlees en dierlijke vetten).   In het geval van geassocieerde spijsverteringssymptomen moet het dieet worden aangepast om de buikpijn te helpen beheersen en het spijsverteringscomfort te verbeteren; een correct gebruik van pijnstillers, met een gepaste dosering en op de juiste momenten.   Focus De Endometriosekliniek van het H.U.B beschikt over een Da Vinci®-robot met dubbele console. Hiermee kunnen moeilijk bereikbare laesies toch aangepakt worden en kan ook vierhandig geopereerd worden. Afhankelijk van de ligging van de endometrioseletsels opereert de gynaecoloog dan samen met de uroloog of met de specialist inzake digestieve chirurgie.  Onderzoek De Endometriosekliniek van het H.U.B neemt deel aan klinische proeven om nieuwe behandelingen op te sporen, en aan fundamenteel onderzoek: projecten die een beter inzicht trachten te verwerven in mogelijke oorzaken van de ziekte (met name het milieu).  

Maart is de maand van de endometriosesensibilisering. Het Academisch Ziekenhuis Brussel grijpt deze gelegenheid aan om in te gaan op het vraagstuk van vruchtbaarheid bij patiënten met die ziekte. Ontdek het interview met prof. Maxime Fastrez, directeur van de Endometriosekliniek van het H.U.B., en dr. Catherine Houba, directrice van de Vruchtbaarheidskliniek van het H.U.B. Wat is endometriose?Endometriose is een aandoening die gedefinieerd wordt door de groei van baarmoederslijmvliesachtig weefsel buiten de baarmoederholte. Ze kan volledig asymptomatisch zijn. Wanneer de aandoening zich openbaart, veroorzaakt ze met name bekkenpijn, soms vooral tijdens de menstruatie. Bij sommige patiënten kan endometriose de vruchtbaarheid verminderen. Naar schatting is 30-50% van de vrouwen met endometriose subfertiel.  Image Hoe kan deze ziekte onvruchtbaarheid veroorzaken?Er zijn verschillende redenen waarom endometriose een vrouw subfertiel kan maken.Eerst en vooral is het een sterk inflammatoire aandoening die verklevingen veroorzaakt in de bekkenholte, tussen de inwendige geslachtsorganen. Die verklevingen leiden tot afwijkingen in het transport en het ontmoeten van de geslachtscellen en vervolgens in het transport van de embryo's. De tweede reden heeft te maken met het feit dat de ontsteking die wordt veroorzaakt door de endometriose de bekkenomgeving waarin de geslachtscellen en embryo's zich bevinden toxisch maakt. Die toxiciteit heeft een impact op hun kwaliteit en aantal, zelfs als er geen mechanisch probleem is.  De derde reden is een moeilijke innesteling van het embryo door een disfunctioneel baarmoederslijmvlies. Tot slot zien we dat patiënten met endometriose op dezelfde leeftijd een lagere eicelvoorraad hebben dan patiënten zonder de ziekte.Eerst en vooral is het belangrijk om de vruchtbaarheid te bepalen. Dat is de tijd die nodig is om zwanger te worden.Bij endometriosepatiënten duurt het soms langer, zijn er meer cycli nodig, om zwanger te worden. Als men na een jaar proberen nog steeds niet zwanger is, moet er aan subfertiliteit worden gedacht. Een andere factor die de vruchtbaarheid van patiënten met endometriose beïnvloedt, is de pijn die ze kunnen ervaren bij penetratie. Als de patiënte pijn heeft, zal het koppel minder vaak volledige geslachtsgemeenschap hebben. Dat verkleint ook de kans dat de geslachtsgemeenschap op het juiste moment plaatsvindt, namelijk tijdens de ovulatie. Image Welke preventieve maatregelen kunnen worden genomen om endometriosepatiënten met een kinderwens te begeleiden?Wanneer de diagnose endometriose is bevestigd, kan aan de patiënten een geneesmiddelenbehandeling worden voorgesteld om te voorkomen dat de ziekte zich ontwikkelt en de eierstokken en baarmoeder 'beschadigt'. Patiënten met een kinderwens die weten dat ze endometriose hebben, kunnen best zo vroeg mogelijk aan kinderen beginnenLeeftijd is een belangrijke risicofactor voor subfertiliteit, dus hoe vroeger een patiënte probeert zwanger te worden, hoe groter haar kansen. Voor patiënten die kinderen willen maar nog willen of moeten wachten, is het natuurlijk mogelijk om hun vruchtbaarheid te behouden door eicellen in te vriezen voor ze 38 zijn.Het is heel belangrijk dat patiënten goed geïnformeerd worden over subfertiliteit, over de redenen waarom endometriose sommige patiënten subfertiel kan maken en ook over de behandelingsmogelijkheden die er zijn. Tegenwoordig is de behandeling van patiënten met endometriose hypergepersonaliseerd in functie van hun situatie en behoeften  Image Welke behandelingsmogelijkheden zijn er bij het H.U.B. voor patiënten met endometriose en onvruchtbaarheidsproblemen? Soms kan een operatie worden voorgesteld om de vruchtbaarheid te verbeteren. Door alle endometrioseletsels weg te halen, kan de spontane vruchtbaarheid worden hersteld. Voor patiënten die zich laten opereren, wordt voor en na de ingreep een multidisciplinair overleg gehouden om een plan op te stellen waarbij de patiënte meestal eerst 6 maanden probeert spontaan zwanger te worden, indien nodig gevolgd door MBV-behandelingen. Natuurlijk wordt de behandeling in elke fase van het zorgtraject besproken en aangepast in functie van de situatie van de patiënte. Als een operatie niet geïndiceerd is, wordt voor ernstige endometriose meteen in-vitrofertilisatie (IVF) voorgesteld.In het algemeen wordt aangeraden om niet langer dan een jaar spontane conceptie na te streven. De endometrioseletsels kunnen namelijk verergeren omdat elke spontane cyclus ze voedt. Een jaar is een goed compromis tussen op natuurlijke wijze zwanger proberen te worden en de endometriose niet de overhand te laten nemen. Image Welke boodschap willen jullie meegeven aan de patiënten? De huisartsen? De gynaecologen?Als een patiënte weet dat ze endometriose heeft en een kinderwens heeft, is het aan te raden dat ze zo snel mogelijk probeert zwanger te worden en een specialist raadpleegt als ze na zes maanden proberen niet zwanger is, ook al zal ze het dan nog enkele maanden op natuurlijke wijze moeten proberen voordat ze met een behandeling begint! We zien helaas dat patiënten tot twee jaar wachten voordat ze een arts raadplegen, terwijl ondertussen hun endometriose is blijven groeien.Patiënten jonger dan 40 jaar behalen in het algemeen goede resultaten met IVF. Na de leeftijd van 40 jaar daalt hun kans op een zwangerschap nog sterker omdat hun eicelvoorraad is aangetast door de endometriose en de chirurgische behandelingen. We moeten gynaecologen ook duidelijk maken dat ze moeten proberen te vermijden om patiënten die nog geen kind hebben gekregen te opereren.De eerste stap moet zijn om de patiënte gerust te stellenHet is niet omdat een vrouw endometriose heeft, dat ze per se vruchtbaarheidsproblemen zal hebben. We moeten de patiënten en koppels niet te bang maken! Wel moeten we hen duidelijk maken hoe belangrijk het is om geen jaren te wachten om een specialist te raadplegen als het niet lukt om spontaan zwanger te worden. De tijd is helaas hun vijand. Zwangerschap (en borstvoeding voor de vrouwen die daarvoor kiezen) blijft trouwens de beste behandeling voor endometriose, want een zwangerschap is een lange periode zonder menstruatie en dus zonder stimulatie van de ziekte!Het is ook heel belangrijk om te onthouden dat er niet één endometriose is, maar een heel endometriosespectrum, en dat er niet noodzakelijk een verband is tussen de intensiteit van de symptomen van de ziekte en onvruchtbaarheid. Endometriose is een zeer heterogene ziekte. De meerderheid van de patiënten zal geen problemen hebben om zwanger te worden, want de vruchtbaarheid van de patiënte hangt ook af van die van haar partner. Bovendien zijn levensstijl, roken en overgewicht even belangrijke risicofactoren voor subfertiliteit als endometrioseEndometriosepatiënten die moeilijk zwanger worden, zien zichzelf vaak als HET probleem, ook al is deze ziekte slechts een van de vele factoren die de vruchtbaarheid van een koppel kunnen beïnvloeden. Soms wordt bij MBV ontdekt dat het subfertiliteitsprobleem bij de partner zit, en niet bij de patiënte. Nuttige bronnen en links over endometriose en vruchtbaarheid [FICHE] Symptomen en behandeling van endometriose [Website] Toi Mon Endo, De Belgische vereniging, expert in endometriose [WEBSITE] Informatiewebsite over vruchtbaarheid en educatieve hulpmiddelen voor… Prof. Maxime FastrezDirecteur van de EndometriosekliniekDr. Catherine HoubaDirectrice van de Vruchtbaarheidskliniek

Maart is de maand van bewustwording rond endometriose. Ter gelegenheid hiervan lanceert het H.U.B een nieuwe campagne met tal van activiteiten om het publiek en zorgprofessionals te informeren en te betrekken bij de diagnose en behandeling van deze ziekte. Image Endometriose zonder filter: wat men gelooft, wat men weet, wat men bewijst Endometriose is een chronische aandoening die 1 op 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd treft. Toch blijft het grotendeels onbekend en wordt het vaak te laat gediagnosticeerd, omdat de symptomen soms verkeerd worden begrepen of gebagatelliseerd.De campagne “Endometriose zonder filter” helpt mythes, kennis en wetenschappelijke bewijzen te scheiden om deze aandoening en de impact ervan op het leven van vrouwen beter te begrijpen. Wat je kunt ontdekken met de teams van de Endometriosekliniek van het H.U.B:Wat men gelooft: bestaande ideeën en valse overtuigingen over endometrioseWat men weet: betrouwbare feiten en gegevens om het brede publiek en zorgverleners beter te informerenWat men bewijst: onderzoek en wetenschappelijke vooruitgang voor betere diagnose en effectieve begeleidingNeem deel aan onze activiteitenInformatieve stand, workshops voor patiënten en zorgverleners, lezingen en educatieve middelen: elke activiteit helpt u endometriose beter te begrijpen, patiënten te ondersteunen en dagelijks bij te dragen aan de gezondheid van vrouwen. Image L'endometriose zonder filter: het programma van het H.U.B in 2026 Donderdag 26 maart 2026 Informatieve en bewustmakende standInteractieve “waar-niet waar” spellenInformatie over endometriose en de zorg aan het H.U.BRisicofactoren-vragenlijstenOntmoetingen en uitwisseling met leden van het team van de EndometriosekliniekWaar? Hoofdhal van het Erasmusziekenhuis – BrusselWanneer? 26/03/2026, van 10:00 tot 16:00Gratis en toegankelijk voor iedereen. De kans om leden van Toi Mon Endo te ontmoetenAls partners in het verbeteren van de medische zorg voor endometriose is de Endometriosekliniek van het H.U.B verheugd dat de vereniging Toi Mon Endo zich op 26 maart 2026 bij haar stand aansluit! Een mooie gelegenheid om op dezelfde dag en op dezelfde plaats in gesprek te gaan met patiënten en zorgprofessionals! Donderdag 15 oktober 2026Workshop voor patiënten en zorgverlenersHormonen: waar hebben we het precies over?3 minilezingen3 roterende thematische workshops om:Hardnekkige misvattingen over hormonale behandelingen te ontkrachten.Klinische besluitvorming te oefenen en het gepersonaliseerde karakter van behandelingen te begrijpen.Te tonen dat de keuze voor een hormonale behandeling zowel op wetenschap als op de ervaringen en voorkeuren van patiënten is gebaseerd.1 expertenpanel om alle vragen te beantwoorden die tijdens de workshops naar voren kwamen, en om de ervaringen en gevoelens van de deelneemsters met elkaar te confronteren en te bespreken.1 kleine walking dinner om het evenement in een gezellige sfeer af te sluiten :)Dit evenement biedt patiënten met endometriose de mogelijkheid om onderling ervaringen uit te wisselen, maar ook op een speelse en interactieve manier in gesprek te gaan met zorgprofessionals die gespecialiseerd zijn in de behandeling van endometriose. Na afloop van de workshops gaan de deelneemsters naar huis met een duidelijke visie en een intuïtief begrip van het gebruik van hormonale behandelingen bij de aanpak van endometriose.Waar? Jules Bordet Instituut, Meylemeerschslaan 90, 1070 Brussel, niveau -1.Wanneer? 15/10/2026, van 18.00 tot 20.30 uurGratis, plaatsen beperkt en voorbehouden aan patiënten met endometriose. Image Donderdag 10 december 2026Symposium“Endometriose centraal in een multidisciplinaire aanpak”Hoe stel je op een doeltreffende manier de diagnose endometriose? Wat is de werkelijke plaats van MRI? En vooral: hoe bouw je een efficiënt zorgtraject rond de patiënte op? Dit geaccrediteerde symposium brengt experts en clinici samen rond een uitgesproken praktische aanpak: gestructureerde klinische diagnostiek, interactieve debatten en concrete workshops om de doorverwijzing en de multidisciplinaire zorg te verbeteren. Doel: naar huis gaan met tools die onmiddellijk toepasbaar zijn in de consultatiepraktijk en de samenwerking tussen gynaecologen en huisartsen versterken om het zorgtraject van patiënten te optimaliseren.Wanneer? 10/12/2026, van 09.30 tot 15.30 uurWaar? Campus Erasme, Lenniksebaan 808, 1070 Brussel – Auditoire Mukwege (Gebouw J)Accreditatie in ethiek en economie aangevraagd.Gratis evenement, inschrijving verplicht (lunch inbegrepen).

Maart is de maand van de bewustmaking rond endometriose. Naar aanleiding daarvan lanceert het H.U.B. een nieuwe campagne en organiseert ze tal van activiteiten om het brede publiek en zorgprofessionals te informeren en te betrekken bij de diagnose en de behandeling van deze aandoening. Een grote bewustmakingscampagne rond endometriose Maart is de internationale maand van de bewustmaking rond endometriose en naar aanleiding daarvan lanceert het Academisch Ziekenhuis Brussel (H.U.B.), en meer bepaald de Endometriosekliniek van het Erasmeziekenhuis, een speciale campagne met als titel “Endometriose zonder filter”.Doel: het brede publiek, patiënten en zorgprofessionals beter informeren over deze aandoening, die nog te vaak miskend, verkeerd gediagnosticeerd of gebanaliseerd wordt.Endometriose treft ongeveer 1 op de 10 vrouwen in de vruchtbare leeftijd en blijft moeilijk te diagnosticeren. De aandoening kan bekkenpijn, spijsverterings- of urinewegklachten, vermoeidheid en vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken, met een aanzienlijke impact op het dagelijks leven van de betrokken personen.De campagne “Endometriose zonder filter” helpt om mythes, betrouwbare kennis en wetenschappelijke vooruitgang rond de ziekte van elkaar te onderscheiden. Samen met het team van de Endometriosekliniek van het H.U.B. wordt het publiek uitgenodigd om beter te begrijpen:Wat men denkt te weten over endometriose,Wat men over de ziekte gelooft,Wat de wetenschap aantoont dankzij onderzoek en klinische ervaring. Ontdek het programma voor 2026! Image

Image Bent u arts en wilt u de medische resultaten van uw patiënten ontvangen?Neem contact op met ons medisch secretariaat: Cons [dot] gyn-obs [dot] erasme [at] hubruxelles [dot] be (Cons[dot]gyn-obs[dot]erasme[at]hubruxelles[dot]be) U kunt ons ook telefonisch bereiken op +32 (0)2 555 35 08. Image Een multidisciplinaire kliniek voor gepersonaliseerde zorg Het team bestaat uit experts in verloskundige gynaecologie (endometriose-chirurgie en vruchtbaarheidsspecialisten), medisch-chirurgische gastro-enterologie, urologie, anatomopathologie, pijnbestrijding, medische beeldvorming en nucleaire geneeskunde, evenals gespecialiseerde paramedische medewerkers: verpleegkundigen, psychologen, sekstherapeuten, kinesitherapeuten en experts in complementaire therapieën…Het multidisciplinaire werk van de Endometriosekliniek biedt een geïndividualiseerd en aangepast zorgtraject dat rekening houdt met de prioriteiten van de patiënte en haar naasten. Regelmatige multidisciplinaire overlegvergaderingen worden georganiseerd, waarna een gepersonaliseerd zorgprogramma aan elke patiënte wordt voorgesteld. Prof. Maxime Fastrez, Directeur van de Endometriosekliniek Adjunct-directeur van de dienst Gynaecologie en Verloskunde van het Academisch Ziekenhuis Brussel (HUB).Gynaecoloog — ChirurgEndometriose-specialistExpertise in gyn-oncologieProf. Fastrez voert uitgebreide klinische onderzoeken uit naar minimaal invasieve chirurgie toegepast op de behandeling van bekken-gynaecologische kanker en endometriose. Hij opende de eerste Endometriosekliniek binnen een academisch ziekenhuis in de Brusselse regio. Image Een toegewijd team van specialisten Artsen:Prof. Maxime FASTREZDr. Ludovica IMPERIALEDr. Kurt CRENERDr. Camille VANNESTEDr. Carlos SORIA GALVARRODr. Morgana ZINGARELLIDr. Agathe RABATTU (spécialiste en fertilité et endométriose)Dr. Rosine LEJEUNE (échographie)Dr. Giulia GAROFALO (échographie) Afspraak maken Dr Alexis Buggenhout De Endometriosekliniek van het Academisch Ziekenhuis Brussel rouwt om het verlies van Dr. Alexis Buggenhout, wiens expertise, know-how en enthousiasme zeer gemist zullen worden. […] We zijn geschokt door zijn plotselinge overlijden en brengen ons diepste medeleven over aan zijn familie, partner en vrienden. We zullen morgen sterker opstaan om zijn nagedachtenis te eren door te doen waar we het beste in zijn — zorg dragen voor onze patiënten. Andere specialisten waarmee wij samenwerken Digestieve chirurgieDr Nicolas Claeys en Dr Najla BachirUrologieDr Thierry QuackelsGastro-EntérologiePr Hubert LouisVoedingPauline Van Ouytsel & Amandine SzalaiMedische beeldvormingDr Marieme Sy et Dr Anne MassezSexologieGéraldine Van Braekel PsychologieAline CuvelierShiatsuPascal HaassKinésithérapieRoxane GarnirLaura MoulinAnatomopathologiePr Jean- Christophe NoëlMultidisciplinair Centrum voor Pijn Evaluatie en BehandelingDr Nathalie Van Cutsem Zij verwelkomen u en begeleiden uw hospitalisatie Uw coördinerende vroedvrouwClarisse ANDRE PORTELAVerpleegkundige — ConsultatieBarbara VANDERMEERENVerpleegkundige — HospitalisatieAriane DOSSEOnthaalSara ARIUTyan BUKSHCéline LEROYPre-admissieAsma AISSA  Bronnen en nuttige links over Endometriose Of u nu al een diagnose heeft gekregen of vermoedt dat u endometriose heeft, wij zijn er om u stap voor stap te begeleiden en te informeren. […](Fact Sheet, Website, Artikelen, Video’s, Brochure, enz.) INFORMATIEFICHE – Symptomen en behandeling van endometriose WEBSITE - Toi Mon Endo, De Belgische vereniging gespecialiseerd in endometriose ARTIKEL – Endometriose, een sluipende en moeilijk te diagnosticeren aandoening … STUDIE – Hoe kan de zorg en behandeling van endometriose in België worden verbe… VIDEO – Hoe wordt endometriose gediagnosticeerd? (in het Frans) VIDEO – Hoe kan de pijn bij endometriose worden beheerd? (in het Frans) VIDEO – Endometriose en de aanpak van vruchtbaarheidsproblemen (in het Frans) VIDEO – Julie Gayet, Meter van de Endometriosekliniek van het H.U.B (in het Fra… VIDEO – Patiëntentraject bij endometriose, Emilie Fenaille, vertegenwoordiger v… ARTIKEL - Endometriose en onvruchtbaarheid: het hoeft niet onvermijdelijk te zi… Image FAQ 1. Wat is endometriose? Endometriose is een chronische en progressieve gynaecologische aandoening die wordt gekenmerkt door de ontwikkeling van het baarmoederslijmvlies (endometrium) buiten de baarmoederholte. Deze groei kan voorkomen op alle buikorganen, maar vooral op de bekkenorganen, in het bijzonder de eierstokken, de ligamenten die de baarmoeder ondersteunen en het peritoneum. In de meest ernstige, zeldzame gevallen kan endometriose de darm (vooral het rectum), de blaas, de ureter (kanaal dat de nier met de blaas verbindt) of de vagina aantasten. 2. Wat zijn de symptomen van endometriose? Endometriose uit zich voornamelijk door chronische bekkenpijn, vooral tijdens de menstruatie (dysmenorroe) of tijdens seksuele gemeenschap (dyspareunie). Ze kan ook spijsverterings- en urinewegstoornissen veroorzaken, evenals vermoeidheid. Moeilijkheden om zwanger te worden (onvruchtbaarheid) komen vaak voor bij sommige vrouwen met endometriose. 3. Wat zijn de oorzaken van endometriose? De exacte oorzaken van endometriose zijn nog niet volledig begrepen, maar er bestaan verschillende theorieën. Eén daarvan is retrograde menstruatie, waarbij menstrueel bloed terugstroomt naar de eileiders en endometriumcellen buiten de baarmoeder achterlaat. Ook genetische, hormonale en immuunfactoren kunnen een rol spelen, evenals verstoringen tijdens de embryonale ontwikkeling. 4. Op welke leeftijd kan men endometriose krijgen? Endometriose kan optreden vanaf het begin van de eerste menstruatie, vaak in de adolescentie, meestal tussen 15 en 20 jaar. Toch wordt ze op die leeftijd vaak niet herkend vanwege de normalisering van menstruatiepijn. Endometriose kan zich ook later ontwikkelen, vooral bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. 5. Hoe wordt endometriose gediagnosticeerd? De diagnose van endometriose bestaat uit meerdere stappen, waaronder een klinisch onderzoek met een evaluatie van de symptomen. Beeldvormende onderzoeken, zoals een bekken‑echografie of MRI, worden gebruikt om de letsels in kaart te brengen. Als er geen letsels zichtbaar zijn op beeldvorming, kan een laparoscopie nodig zijn. Dit is een chirurgische ingreep waarmee de aangedane weefsels direct kunnen worden bekeken. Een speekseltest (niet-invasief) is in ontwikkeling; momenteel wordt deze niet terugbetaald. Ze zou gebruikt kunnen worden bij typische endometriose-symptomen, wanneer beeldvorming geen duidelijke uitslag geeft, om de diagnose te bevestigen en een laparoscopie te vermijden. Is er een behandeling voor endometriose? Er bestaat geen genezende behandeling voor endometriose, maar verschillende opties kunnen de symptomen verlichten. De behandelingen omvatten pijnstillers/ontstekingsremmers, hormonale therapieën om de letsels te verminderen, en in sommige gevallen chirurgie om het aangedane weefsel te verwijderen. Een zorg op maat van elke patiënte is essentieel om de levenskwaliteit te verbeteren. 7. Kan men sterven aan endometriose? Endometriose is op zich geen levensbedreigende ziekte, maar kan de levenskwaliteit ernstig aantasten door chronische pijn en complicaties zoals onvruchtbaarheid. Hoewel endometriose niet rechtstreeks tot de dood leidt, kunnen de fysieke en psychologische gevolgen zwaar zijn bij gebrek aan adequate behandeling. Medische begeleiding is essentieel om deze gevolgen te voorkomen.  8. Kan men een kind krijgen met endometriose? Ja, het is mogelijk om een kind te krijgen met endometriose, hoewel deze ziekte het voor sommige vrouwen moeilijker kan maken om zwanger te worden door de letsels en ontstekingen die ze veroorzaakt. Ongeveer 30 tot 50 % van de vrouwen met endometriose kan moeite hebben om zwanger te raken. Fertiliteitsbehandelingen, zoals medisch ondersteunde voortplanting (IVF of MBV), kunnen echter helpen deze obstakels te overwinnen. 9. Is endometriose gerelateerd aan kanker? Endometriose is geen kanker en de meerderheid van de vrouwen met endometriose zal geen kanker ontwikkelen. Sommige studies suggereren echter een licht verhoogd risico op bepaalde soorten kanker, zoals eierstokkanker, bij vrouwen met endometriose na de menopauze. Dit risico blijft over het algemeen laag, maar regelmatige medische controle wordt aangeraden voor vrouwen met endometriose, ook na de menopauze. 10. Kan endometriose worden getest met een uitstrijkje? Nee, endometriose kan niet worden opgespoord met een uitstrijkje van de baarmoederhals. Het uitstrijkje wordt gebruikt om cellulaire afwijkingen van de cervix te detecteren, met name die gerelateerd aan een infectie met het humaan papillomavirus (HPV). Voor de diagnose van endometriose zijn onderzoeken zoals echografie, MRI of laparoscopie nodig. Endometriose zonder filter Maart is de maand van de bewustmaking rond endometriose. Naar aanleiding daarvan lanceert het H.U.B. een nieuwe campagne en organiseert ze tal van activiteiten om het brede publiek en zorgprofessionals te informeren en te betrekken bij de diagnose en de behandeling van deze aandoening. Ontdek het programma voor 2026!