Ziekte van Parkinson en abnormale motoriek

De ziekte van Parkinson is een chronische, progressieve en degeneratieve neurologische aandoening. Ze tast voornamelijk de bewegingscontrole aan, wat kan leiden tot tremoren, traagheid van bewegingen, spierstijfheid en evenwichts- en houdingsstoornissen. Na verloop van tijd kan de ziekte ook andere functies aantasten, zoals de slaap, de stemming, de aandacht, het geheugen of bepaalde automatische functies van het lichaam (bijvoorbeeld de spijsvertering of de bloeddruk). De ziekte houdt verband met de progressieve vernietiging van neuronen in een deel van de hersenen dat de substantia nigra wordt genoemd. Deze neuronen produceren dopamine, een chemische boodschapper die onmisbaar is voor de coördinatie en controle van willekeurige bewegingen. De afname van dopamine verstoort de communicatie tussen de verschillende hersengebieden die betrokken zijn bij beweging, wat het ontstaan van de symptomen verklaart.

Motorische symptomen

De bekendste tekenen zijn:

• Beven in rust,
• Vertraagde bewegingen (bradykinesie),
• Spierstijfheid,
• Evenwichts- en loopstoornissen. 

Niet-motorische symptomen

De ziekte gaat ook vaak gepaard met minder zichtbare symptomen:

• slaapstoornissen,
• verlies van reukvermogen,
• constipatie,
• stemmingsstoornissen (angst, depressie),
• vermoeidheid, pijn, cognitieve stoornissen. 

De exacte oorzaken zijn nog niet volledig bekend, maar verschillende factoren spelen een rol:

• Genetische factoren: bepaalde zeldzame genetische variaties verhogen het risico.
• Omgevingsfactoren: blootstelling aan bepaalde chemische stoffen (pesticiden, zware metalen), bepaalde oplosmiddelen of hoofdtrauma’s zou het risico kunnen verhogen.
• Hogere leeftijd: de aandoening komt vaker voor bij oudere personen, hoewel er ook gevallen op jongere leeftijd bestaan (vóór de leeftijd van 40 jaar). 

Het aantal mensen met de ziekte van Parkinson in België wordt geschat op 30.000 tot 50.000, met jaarlijks ongeveer 2.000 tot 3.000 nieuwe diagnoses. Het is de op één na meest voorkomende neurodegeneratieve aandoening in het land, na Alzheimer.

Screening en diagnose

De diagnose is klinisch en berust op een zorgvuldig neurologisch onderzoek van de patiënt. Er bestaat geen enkele bloedtest die de ziekte bevestigt, maar bepaalde onderzoeken (MRI, dopaminerge scintigrafie) kunnen helpen om andere oorzaken uit te sluiten. De behandelende arts verwijst vaak door naar een gespecialiseerde neuroloog, die de diagnose stelt en een aangepast behandelplan voorstelt.

Symptomatische behandelingen

Momenteel bestaat er geen curatieve behandeling, maar met verschillende opties kunnen de symptomen goed worden beheerd:

• Dopaminerge geneesmiddelen, zoals levodopa, die het tekort aan dopamine in de hersenen aanvullen.
• Dopamine-agonisten en andere geneesmiddelenklassen, afhankelijk van de symptomen en hun evolutie.
• Geneesmiddelen die de werking of het metabolisme van dopamine moduleren:
  • MAO-remmers (MAOI’s) en COMT-remmers (COMT-remmers), die ervoor zorgen dat dopamine of levodopa langer in de hersenen blijft werken;
  • Amantadine, dat bepaalde motorische symptomen kan verbeteren en kan helpen om onwillekeurige bewegingen als gevolg van de behandelingen te verminderen.
• Revalidatietherapieën (kinesitherapie, ergotherapie, logopedie) om de mobiliteit, het evenwicht, de spraak en de levenskwaliteit te behouden.
• Diepe hersenstimulatie (DBS), die bij sommige personen wordt voorgesteld wanneer de geneesmiddelen de symptomen niet langer voldoende onder controle houden, door het implanteren van elektroden in de hersenen.

Het Universitair Ziekenhuis Brussel beschikt over een kliniek die gespecialiseerd is in de diagnose en behandeling van bewegingsstoornissen, waaronder die veroorzaakt door de ziekte van Parkinson (de Kliniek voor de ziekte van Parkinson en abnormale motoriek). Wij bieden een gepersonaliseerde behandeling aan, gericht op de levenskwaliteit en de doelstellingen van de patiënt, onder meer dankzij een multidisciplinaire aanpak die zowel de motorische als de niet-motorische aspecten omvat (cognitie, slaap, pijn, gemoedstoestand, zelfstandigheid, …). Indien nodig verwijzen wij patiënten door naar geavanceerde therapieën en gespecialiseerde zorgtrajecten. Het team van de Kliniek voor de ziekte van Parkinson en abnormale motoriek van het UZB bestaat uit gespecialiseerde artsen en multidisciplinair zorgpersoneel, waaronder neurologen gespecialiseerd in bewegingsstoornissen, een kinesitherapeut, een logopedist, neuropsychologen en een psycholoog.