Voor het hart van vrouwen zorgen betekent ook de geneeskunde aanpassen

Ter gelegenheid van de Hartweek 2026, gewijd aan Het Hart van de vrouw door de Belgische Cardiologische Liga, herinnert het H.U.B aan een realiteit die nog te weinig bekend is: cardiovasculaire aandoeningen uiten zich niet altijd op dezelfde manier bij vrouwen en mannen. Bij de preventie, diagnose, behandeling en opvolging ervan moet dus rekening worden gehouden met deze verschillen.

Cardiovasculaire gezondheid bekeken vanuit het perspectief van de vrouw

De cardiovasculaire risicofactoren zijn gedeeltelijk dezelfde bij vrouwen en mannen. Maar bij vrouwen kunnen bepaalde elementen die verband houden met de hormonale en reproductieve gezondheid het cardiovasculaire risico in de loop van het leven eveneens beïnvloeden: anticonceptie, zwangerschap, zwangerschapscomplicaties, Polycystic Ovary Syndrome (PCOS), de perimenopauze of de menopauze, om er enkele te noemen.

Bepaalde cardiovasculaire gebeurtenissen of aandoeningen komen bovendien vaker voor bij vrouwen, zoals spontane coronairdissectie (SCAD), het Takotsubo-syndroom of bepaalde vormen van ischemie zonder significante obstructie van de kransslagaders (INOCA/MINOCA). De symptomen kunnen ook minder typisch zijn en soms worden verward met ernstige vermoeidheid, spijsverteringsproblemen of stress. Dit kan ertoe bijdragen dat de diagnose wordt uitgesteld of zelfs dat een verkeerde diagnose wordt gesteld. 

In het H.U.B maken deze specifieke kenmerken deel uit van de elementen waarmee rekening wordt gehouden bij de evaluatie van de cardiovasculaire gezondheid van een patiënte.

Wanneer een vrouw risicofactoren, symptomen die wijzen op een cardiovasculaire aandoening of een vastgestelde hartaandoening vertoont, kan haar behandeling de aanvullende expertise van verschillende disciplines vereisen. Cardiologen, gynaecologen, endocrinologen en andere specialisten werken samen wanneer de klinische situatie dit vereist, om de informatie samen te brengen en de preventie, diagnose, behandeling en opvolging af te stemmen op elke patiënte.

Dankzij deze aanpak kan de hartgezondheid worden bekeken binnen het volledige levensverloop: inzicht krijgen in de gynaecologische en verloskundige voorgeschiedenis, rekening houden met de hormonale status, bepaalde specifieke risicofactoren identificeren en de verschillende fasen van het reproductieve leven en de menopauze integreren in de cardiovasculaire evaluatie.

Omdat gepersonaliseerde geneeskunde ook gebaseerd moet zijn op inclusief onderzoek

De zorg afstemmen veronderstelt ook dat er voldoende representatieve wetenschappelijke kennis beschikbaar is.

Vrouwen blijven echter ondervertegenwoordigd in talrijke cardiovasculaire klinische studies. Uit een analyse die in 2024 werd gepubliceerd en betrekking had op 740 cardiovasculaire studies die sinds 2010 werden uitgevoerd, bleek zo dat vrouwen slechts 38% van de deelnemers uitmaakten. De resultaten worden bovendien niet systematisch afzonderlijk geanalyseerd volgens geslacht, waardoor ons vermogen om eventuele verschillen in de manier waarop aandoeningen zich uiten of in de respons op behandelingen te identificeren, beperkt kan worden.

Voor een academisch ziekenhuis zoals het H.U.B is deze kwestie essentieel. Echt gepersonaliseerde geneeskunde kan alleen door patiënten worden aangestuurd als de kennis waarop ze gebaseerd is, rekening houdt met de diversiteit van patiënten, zowel vrouwen als mannen.

Dit betekent dat we onderzoek moeten blijven ontwikkelen waarin vrouwen worden opgenomen, waarin de gegevens volgens geslacht worden geanalyseerd wanneer dat relevant is en waarin onder meer aandacht wordt besteed aan de specifieke kenmerken van hun cardiovasculaire gezondheid. Het doel is niet om twee afzonderlijke vormen van geneeskunde te creëren, maar om beter te begrijpen wat kan verschillen, zodat elke persoon zorg krijgt die gebaseerd is op de best beschikbare kennis.

Beter begrijpen om beter te voorkomen en beter te behandelen

De Hartweek biedt ook de gelegenheid om eraan te herinneren dat cardiovasculaire gezondheid vrouwen aangaat op elke leeftijd. In België blijven cardiovasculaire aandoeningen de belangrijkste doodsoorzaak bij vrouwen, terwijl dit risico nog steeds sterk wordt onderschat.

Als langdurige partner van de Belgische Cardiologische Liga sluit het H.U.B zich aan bij de campagne « Het Hart van de vrouw » om deze aandachtspunten beter bekend te maken.

Want rekening houden met de specifieke kenmerken van vrouwen betekent niet dat er een aparte geneeskunde nodig is: het is een voorwaarde om een rechtvaardigere, nauwkeurigere en werkelijk gepersonaliseerde geneeskunde uit te bouwen.