Tuberculose

In België worden jaarlijks minder dan 1.000 gevallen van de actieve vorm gediagnosticeerd en opgevolgd. Deze vorm is besmettelijk, aangezien de aandoening in 75% van de gevallen de longen aantast. Deze vormen worden meestal bacteriologisch bevestigd na een adequate klinische oppuntstelling in nauwe samenwerking met het laboratorium. Dankzij de isolatie van de bacterie kan de gevoeligheid van de bacil van Koch voor de verschillende antituberculosemiddelen worden nagegaan. De patiënt kan snel naar huis terugkeren, waardoor moeilijke ziekenhuisisolaties vermeden worden. Die zijn momenteel immers moeilijk te organiseren door het tekort aan bedden als gevolg van Covid. De behandeling duurt echter lang en moet worden aangepast aan eventuele resistentie (die gelukkig zeldzaam is in België). Vaak is toezicht nodig, want een perfecte therapietrouw is verplicht om de doeltreffendheid van de behandeling en dus de genezing van de patiënt(e) te garanderen. Ook mogelijke toxiciteit moet worden opgevolgd. Fares (Franstalig) en VRGT (Nederlandstalig) staan hiervoor in via het BeltaTBnet-programma en houden tegelijk het Belgische register bij. Het Erasmusziekenhuis is sterk betrokken bij de werking van deze vzw’s.

In ons land, waar de uitroeiing van de ziekte volgens de WHO op middellange termijn wordt nagestreefd, is het ook de bedoeling latente vormen op te sporen en te behandelen, zodat ze niet opnieuw actief worden. Het doel is de cyclus van de ziekte te doorbreken. De interpretatie van de in-vivotests (intradermale tuberculinereactie) is complex door de gebrekkige specificiteit ervan en de gevoeligheid van de in-vitrobepalingen na stimulatie (quantiferontest), die tegenwoordig door velen wordt aanbevolen, is onvoldoende.

De personen die het grootste risico lopen om vanuit een ‘slapende’ vorm actieve tuberculose te ontwikkelen, zijn immuungecompromitteerde personen en personen die recent werden blootgesteld (omslag van de screeningstests).

De dienst Pneumologie staat in voor de begeleiding van deze personen, met name met het oog op immunotherapie (in het bijzonder een biotherapie; in dat geval is screening op een latente vorm verplicht), bij aanwezigheid van een aandoening die de afweer van het lichaam aantast of na contact op de werkvloer (medewerkers die door de arbeidsgeneeskunde worden doorverwezen).

Er zijn frequent uitstekende klinische contacten met de dienst Interne geneeskunde (referentiecentrum voor aids en kliniek voor infectieziekten).

Longinfecties door atypische mycobacteriën (veroorzaakt door deze minder virulente en omgevingsgebonden kiemen) behoren eveneens tot de expertiseactiviteiten van de dienst Pneumologie.

Ze zijn zeldzamer, maar treden zeer vaak op in de context van bestaande en predisponerende longziekten (COPD, mucoviscidose …)

De aanwezigheid van de kiem maakt deze nog niet tot een ziekteverwekker. Het is de evolutie van de letsels die aan de kiem wordt toegeschreven, die al dan niet aanleiding geeft tot het opstarten van een langdurige en belastende behandeling. Elk geval moet dan ook multidisciplinair en gericht worden besproken.

Het verdwijnen van de mycobacterie laat niet toe om genezing te bevestigen; veeleer is er sprake van stabilisatie. De opvolging is bijgevolg continu.